Προσωπείο της φυλής των Muisca

Αιώνες πριν, οι αρχηγοί των Ινδιάνων Muisca (ή ίσως και των Chibcha – οι πληροφορίες που απορρέουν από το μύθο δεν είναι πλέον ακριβείς), κατά τη διάρκεια της τελετής μύησής τους κάλυπταν το σώμα τους με σκόνη χρυσού και στη συνέχεια βουτούσαν στα νερά της Λίμνης Guatavita (στην Κολομβία) για να ξεπλυθούν, προσφέροντας το χρυσό στους θεούς. Για το λόγο αυτό, οι αρχηγοί με τη μύησή τους έπαιρναν τον τίτλο El Dorado (Ο Χρυσός). Ο χρυσός (Mnya), σύμφωνα με τη μυθολογία των Muisca, συμβόλιζε την ενέργεια όλων όσων υπάρχουν στο Σύμπαν, συμβόλιζε το θεό Chiminigagua (έναν από τους δημιουργούς του Σύμπαντος). 

Εν τω μεταξύ στην Κολομβία, όπως και στην υπόλοιπη Νότιο Αμερική κατέφτασαν οι κονκισταδόρες. Όπως γνωρίζουμε πλέον καλά, προσέγγισαν την αμερικάνικη ήπειρο ως κατακτητές, με στόχο την εκμετάλλευση του φυσικού της πλούτου. Διψασμένοι για χρυσό, καταγράφουν κάθε σχετική ιστορία, αναζητώντας ίχνη του. Mια πρώτη γραπτή αναφορά στο μυθικό γεγονός έχουμε το 1636 από τον Juan Rodríguez Freyle, ενώ το 1683 ο Juan Rodríguez Troxell περιγράφει στο φίλο του Don Juan:

Κατά τη διάρκεια της τελετουργίας αυτής, έφτιαχναν με καλαμιές μια σχεδία, στολίζοντάς την με τα πιό όμορφα αντικείμενα που διέθεταν. Σε 4 μπρούτζινα μαγκάλια έκαιγαν θυμιατά, ρετσίνι και αρώματα. Η λίμνη ήταν μεγάλη και βαθιά κι έτσι η σχεδία μπορούσε να πλεύσει με πανιά μέχρι το κέντρο της, φορτωμένη άντρες και γυναίκες που φορούσαν τα καλύτερα ρούχα τους, χρυσά κοσμήματα και διαδήματα. […] Παράλληλα έκαιγαν θυμιατά και στις ακτές γύρω από τη λίμνη κι ο καπνός ήταν τόσος που σχεδόν έκρυβε το φως της μέρας. […] Έγδυναν το μέλλοντα αρχηγό και άλοιφαν το σώμα του με πηλό ανακατεμένο με σκόνη χρυσού, έτσι ώστε να φαντάζει φτιαγμένος από χρυσό κι ο ίδιος. Στα πόδια του απόθεταν ένα σωρό από χρυσό και σμαράγδια ως προσφορά στους θεούς. Δίπλα του στέκονταν οι 4 υπαρχηγοί του, στολισμένοι με φτερά, κορώνες, βραχιόλια, μενταγιόν και σκουλαρίκια – όλα χρυσά. Ήταν κι αυτοί γυμνοί, καθένας με κάτι δικό του για προσφορά […] Στο κέντρο της λίμνης στη σχεδία ύψωναν μία σημαία, ώστε να καταλάβουν όλοι ότι είχε έρθει η ώρα να σιωπήσουν. Στη συνέχεια, οι τέσσερις υπαρχηγοί και ο αρχηγός έριχναν όλο το χρυσό στο νερό, κατέβαζαν τη σημαία και καθώς η σχεδία επέστρεφε στην όχθη, ο κόσμος άρχιζε να επευφημεί ξανά. Ακούγονταν γκάιντες και αυλοί, τραγουδούσαν και χόρευαν τραγουδιστές και χορευτές. Έχοντας ξεπλυθεί από το χρυσό που κάλυπτε το σώμα του, ο νέος μονάρχης καλωσορίζονταν στην ακτή, αναγνωρισμένος πλέον στο ρόλο του ως άρχοντας και βασιλιάς.

Τελετουργική σχεδία των Muisca, εύρημα της περιοχής Pasca

Κανείς δε γνωρίζει που αρχίζει και που τελειώνει ο μύθος. Σταδιακά, η ιστορία εξελισσόταν και οι κονκισταδόρες δεν αναζητούσαν πια τα απομεινάρια των παλιών τελετών – το χρυσό – αλλά το ίδιο το χρυσωρυχείο. Βλέπετε οι Muisca το χρυσό για τις τελετές τους τον αγόραζαν, δεν τον κατείχαν οι ίδιοι. Ο Αρχηγός από Χρυσό μετατράπηκε σε μία Πόλη από Χρυσό. Και κατά την αναζήτηση της μυθικής πόλης El Dorado πολλοί έχασαν τη ζωή τους.

Το 1536, ο Gonzalo Jiménez de Quesada (αποκαλούμενος και “Κυβερνήτης του El Dorado”) ξεκίνησε από τη Santa Marta στα βόρεια της Κολομβίας σ’ αναζήτηση του χρυσού βασιλείου. Μετά από ένα ιδιαίτερα δύσκολο ταξίδι, συνάντησε το λαό των Muisca, προσαρτώντας την περιοχή τους υπό τον έλεγχό του, ιδρύοντας τη Santa Fe de Bogotá.
Την ίδια περίοδο, ο Sebastián de Belalcázar αναζητούσε το El Dorado στην κοιλάδα Cauca, ενώ ο γερμανός Nicolás Federmann έψαχνε ίχνη του στις πεδιάδες που επεκτείνονται ανάμεσα σε Κολομβία και Βενεζουέλα. Το 1540, ο Gonzalo Pizarro – αδερφός κατά το ήμισυ του κατακτητή του Περού Francisco Pizarro – ως κυβερνήτης της επαρχίας Quito, μαζί με τον ανηψιό του Francisco Orellana ηγήθηκαν μιας εκστρατείας εύρεσης γαιών πλούσιων σε χρυσό που να ανταποκρίνονται στις περιγραφές για το El Dorado. Έχοντας εξερευνήσει τον Ποταμό Napo, ο Pizarro επέστρεψε, εμπιστευόμενος τη συνέχιση της κοινής αποστολής στον Orellana. Ο τελευταίος συνέχισε, μέχρι που συνάντησε τον Ποταμό Αμαζόνιο, τον οποίο διέσχισε εν πλω, φτάνοντας μέχρι τον Ατλαντικό Ωκεανό.

Την ίδια χρονιά, ο γερμανός τυχοδιώκτης Philipp von Hutten (Felipe de Utre) ηγήθηκε μιας διερευνητικής εκστρατείας προς το μυθικό βασίλειο μέσα από την περιοχή των Omagua στον Αμαζόνιο, ενώ το 1595 ο Sir Walter Raleigh αναζήτησε το El Dorado ανεβαίνοντας τον ποταμό Orinoco, υποστηρίζοντας ότι το ανακάλυψε στις ακτές της Λίμνης Parime, στη Guyana. Κατά παράξενο τρόπο, η πόλη εμφανιζόταν στους βρετανικούς χάρτες μέχρι τη στιγμή που ο Alexander von Humboldt, σε ένα από τα ταξίδια του συνειδητοποίησε την πλάνη.

Έκτοτε, το El Dorado συμβολίζει την ανθρώπινη απληστία και την επιθυμία για ταχεία απόκτηση πλούτου. Ταυτίζεται με την αποικιοκρατία της Δύσης και της δίψας της για έλεγχο των άλλων τόπων, η οποία ουδέποτε δίστασε να θυσιάσει ανθρώπινες ζωές και φυσικά οικοσυστήματα στην αναζήτηση πόρων και ορυκτών. Με έναν τρόπο, είμαστε όλοι κονκισταδόρες. Έμμεσα ή άμεσα. Και δε διστάζουμε να λερώσουμε – όπως κι εκείνοι – τα χέρια μας με αίμα. [Κατά προτίμηση, το αίμα των άλλων. Κι αν δεν υπάρχουν άλλοι, αν οι άλλοι είμαστε εμείς, τότε βρίσκουμε έναν τρόπο να τους κατασκευάσουμε…]

Κι όμως έχουμε κι εμείς το δικό μας αντίστοιχο μύθο, αν και είναι κάπως… αρχαιότερος. Πρόκειται για την ιστορία του Βασιλιά Μίδα, ο οποίος ζήτησε από τους θεούς ό,τι αγγίζει να μετατρέπεται σε χρυσό. Η επιθυμία του εισακούστηκε. Μόνο που δίχως να το θέλει μετατρέπει τους αγαπημένους του ανθρώπους σε χρυσό. Πεθαίνει αποστερημένος από χάδι και τροφή.

Κατά μία έννοια, δεν υπάρχει μύθος που να μην αληθεύει. Όχι απαραίτητα ως προς τα γεγονότα, αλλά ως προς την περιγραφή της ανθρώπινης κατάστασης την οποία αφορά. Μία ματιά στην τρέχουσα επικαιρότητα θα σας πείσει. Κι όπως διάβασα πρόσφατα στον Εξάντα: «Ο χρυσός είναι το βαρόμετρο του φόβου». Γιατί πράγματι, τί άλλο συμβολίζει άραγε η απληστία μας και οι εμμονές της, παρά το φόβο της φθαρτότητάς μας; Αυτός ο φόβος πλέον ονομάζεται ανάγκη για ανάπτυξη και σε περιόδους κρίσης, χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει πολλά…

Πηγές: http://landofwinds.blogspot.gr/2011/07/el-dorado.html, http://www.exandasdocumentaries.com/gr/documentaries/chronologically/2011-2012/278-to-aggigma-tou-mida και http://stratoniki.wordpress.com/2012/08/06/h-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%86%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF/

Advertisements