Η συγγραφέας και κριτικός της κουλτούρας bell hooks έχει αφιερώσει τη ζωή της στην ανακάλυψη της αληθινής φύσης της αγάπης. Για την bell, η αγάπη αλλά και η τέχνη της ίασης αποτελούν πράξεις πολιτικής αντίστασης.

Τη συνέντευξη που ακολουθεί πήρε η juniper glass. Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το περιοδικό print.

https://i2.wp.com/www.education.miami.edu/ep/contemporaryed/Bell_Hooks/bell_hooks_Painted.JPG

Την bell hooks τη συναρπάζει η έννοια της αγάπης. Εδώ και χρόνια, προσπαθεί να αναλύσει το νόημά της ακολουθώντας κάθε πιθανή κατεύθυνση και κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας αναζήτησης, έχει ανακαλύψει μία αντίφαση ως προς τον τρόπο που κατανοούμε το τι σημαίνει αγάπη.

Μέσα από τους ρόλους της συγγραφέως, καθηγήτριας και κριτικού σε θέματα κουλτούρας, η bell hooks είναι ευρύτερα γνωστή για μία συγκεκριμένη πτυχή του έργου της, η οποία αφορά την εξέταση των συστημάτων κυριαρχίας – και ειδικότερα του ρατσισμού και της πατριαρχίας – και πως μπορεί κανείς να τα υπερνικήσει. Ως τώρα έχει εκδόσει πάνω από 20 βιβλία, μεταξύ άλλων: «Talking Back – Thinking Feminist, Thinking Black», «Killing Rage – Ending Racism» και «Where We Stand – Class Matters». Η hooks αναφέρει ότι το να αποκαλύπτει και να κατονομάζει μορφές καταπίεσης της κοινωνίας μας αποτελεί μια προέκταση της εκ γενετής περιέργειάς της για το νόημα της αγάπης και της επιθυμίας της να βλέπει την αγάπη να εκδηλώνεται.

«Η πιο συνηθισμένη, ίσως, από τις λανθασμένες υποθέσεις μας ως προς την αγάπη, αφορά την αντίληψη ότι κανείς δεν πρόκειται να μας θέσει δοκιμασίες ή ότι θα παραμείνουμε ίδιοι», έγραψε κάποτε στο βουδιστικό περιοδικό Shambhala Sun. «Κάθε φορά που γράφω κείμενα κοινωνικής και πολιτισμικής κριτικής που προκαλούν, οι αναγνώστες καλούνται ν’ αναπτύξουν τη σκέψη τους, να σκεφτούν πέρα από τα προκαθορισμένα πρότυπα και κατά τη γνώμη μου αυτή η πράξη αποτελεί μια έμπρακτη μορφή αγάπης. Ενώ μπορεί να τους προκαλεί, να τους ενοχλεί ή και ορισμένες φορές να τους προκαλεί φόβο ή να τους εξοργίζει, για μένα η αγάπη αποτελεί πάντοτε την αφετηρία και την κατάληξη.»

Με την hooks συνομιλήσαμε τηλεφωνικά, ενώ βρισκόταν στο Τορόντο για μία διάλεξη. Η ιδέα μίας κουβέντας που θα περιστρέφεται γύρω από την έννοια της ίασης την ενθουσίασε. […]

juniper glass Τί ορισμό θα έδινες στην αγάπη;

bell hooks Η αγάπη αποτελεί ένα συνδυασμό έξι συστατικών: φροντίδας, δέσμευσης, γνώσης, ευθύνης, σεβασμού κι εμπιστοσύνης. Έχω συνειδητοποιήσει ότι πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι σημαίνει αγάπη κι έτσι σκέφτηκα, ορίστε, ιδού έξι συστατικά της στοιχεία κι όσο βιώνετε την καθημερινότητά σας μπορείτε να αναρωτιέστε: με ποιό τρόπο οι πράξεις μου αυτή τη στιγμή εμπεριέχουν αυτά τα 6 στοιχεία;

Θα έδινα έμφαση σε ένα σημείο κυρίως. Η αγάπη αποτελείται από το συνδυασμό αυτών των έξι συστατικών, διότι υπάρχουν πολλοί ανάμεσά μας που βιώνουν μόνο ορισμένα από αυτά τα συστατικά στην καθημερινότητά τους – μπορεί για παράδειγμα κάποιος να μας φροντίζει με ιδιαίτερη φροντίδα, αλλά παρόλα αυτά να μην του έχουμε εμπιστοσύνη. Αυτό που εγώ προσωπικά θεωρώ σημαντικό σε ορισμούς σαν τον παραπάνω, είναι ότι υποβοηθούν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, καθώς τους δεσμεύει στο να ασκούν την αγάπη με έμπρακτο τρόπο.

jg Ποιά είναι η σχέση ανάμεσα στην ίαση και την αγάπη;

bh Λοιπόν, νομίζω ότι κάθε μορφή ίασης αποτελεί ένα έργο αγάπης, καθώς ένα από τα συμφραζόμενα της ίασης είναι η επιθυμία για πρόοδο. Επιδιώκουμε να εμπλέξουμε τον οργανισμό με τέτοιο τρόπο που θα επιτρέψει στον άνθρωπο να δυναμώσει. Κάθε τόσο πιάνω τον εαυτό μου να λέει στους άλλους ανθρώπους, πως η επιθυμία μου για το υπόλοιπο της ζωής μου θα ήταν η εργασία μου στο σύνολό της να αφορά ζητήματα ίασης. Θέλω να γιατρέψουμε τον άνθρωπο. Και το προσωπικό μου ενδιαφέρον αφορά το συνδυασμό των πρακτικών ίασης με τις πρακτικές πολιτικής αντίστασης.

jg Τί είναι αυτό που χρήζει ίασης; Η καρδιά, ο νους, το πνεύμα;

bh Για πολλούς από εμάς ίαση σημαίνει μια στροφή προς το βουδισμό ή για πολλούς αφροαμερικανούς προς τις θρησκευτικές πρακτικές των Yoruba, διότι κάθε μορφή ίασης οφείλει να εμπεριέχει τον εαυτό στο σύνολό του και όχι θρυμματισμένες, διαλυμμένες ή ψεύτικες εκδοχές του. Δεν μιλάμε όμως για μια μορφή ίασης που θα προσανατολίζεται στην τελειότητα. Δεν αναφερόμαστε σε ένα ολιστικό όραμα το οποίο επιδιώκει να μας θεραπεύσει σε κάθε επίπεδο. Αναφερόμαστε στην αποδοχή αυτού που είμαστε, το οποίο στην ουσία του, παραμένει κάτι το ακέραιο, παρά τα ελαττώματά μας και τα τραύματα που φέρει ο καθένας μας. Και πρόκειται για μια μορφή αποδοχής που συμπεριλαμβάνει τόσο τα ψεγάδια μας όσο και τα τραύματά μας, αλλά και τον ίδιο τον πόνο.

Νομίζω πως στο Δυτικό κόσμο ιδιαίτερα, αλλά και στις ΗΠΑ ειδικότερα, οι άνθρωποι έχουν την άποψη ότι κάθε μορφή ίασης οφείλει να σε ελευθερώνει από τον πόνο. Η οποία διαφέρει από αντιλήψεις ίασης που υποστηρίζουν ότι είναι απαραίτητο να αποκαταστήσει κανείς μία εσωτερική αίσθηση ισορροπίας που μας επιτρέπει να αντιμετωπίσουμε τον πόνο με τρόπο που καθιστά την ανάρρωσή μας εφικτή. Έτσι, ο πόνος δεν αντιμετωπίζεται σαν εχθρός, αλλά σαν ένα σημείο [στο χρόνο] που προσφέρει διαφορετικές πιθανότητες και επιτρέπει το μετασχηματισμό.

Πιστεύω ότι ένα τέτοιο όραμα είναι δύσκολο να επιβιώσει σε μία κουλτούρα που διαρκώς προσφέρει στους ανθρώπους ένα σωρό φάρμακα που υπόσχονται να εξαφανίσουν τον πόνο. Είναι τόσοι οι νέοι άνθρωποι με τους οποίους κουβεντιάζω, νέοι άνθρωποι που ποθούν τον πλούτο και φαντάζονται πως η μία ή άλλη μορφή αφθονίας θα εξαλείψει τον πόνο από τη ζωή τους. Όσα κι αν έχουμε ακούσει για τον πόνο που βιώνουν κάποιοι άνθρωποι παρά τα μεγάλα τους πλούτη, εξακολουθούμε να συντηρούμε το μύθο.

jg Η έννοια της ίασης προϋποθέτει ότι κάτι δεν λειτουργεί. Πώς θα μπορούσαμε κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας ίασης να πάψουμε ν’ αντιμετωπίζουμε τους εαυτούς μας ως θύματα;

bh Νομίζω ότι σε μία κουλτούρα όπως η Δυτική, η οποία εκτιμά υπέρμετρα τόσο τη νεότητα και τον πλούτο, η όλη ιδέα της ύπαρξης οποιουδήποτε ψεγαδιού, μας οδηγεί συχνά στη θυματοποίηση, είτε οι άνθρωποι πιστεύουν ότι το ψεγάδι τους αφορά τη φυλή στην οποία ανήκουν, είτε το κοινωνικό τους φύλο. Και νομίζω ότι αυτό που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μία μορφή ίασης που οδηγεί σε περισσότερη ενδυνάμωση του εαυτού και σε μία μορφή ίασης που οδηγεί σε μία μειωμένη αντίληψη του εαυτού αφορά την έννοια της ευθύνης. [Η ίαση] δε χρειάζεται να συνεπάγεται την κατηγόρια. Θεωρώ ότι στον πυρήνα της αποδοχής της έννοιας του θύματος εμπεριέχεται η επιθυμία να απευθύνουμε κατηγορίες και να νιώσουμε πως αυτό που επιδρά πάνω μας βρίσκεται πέραν του δικού μας ελέγχου με τρόπο που μας καθιστά αδύναμους.

jg Μία από τις ιδέες που μου αρέσουν στα γραπτά σου είναι ότι η ίαση αφορά επί της ουσίας μια διεργασία ωρίμανσης. Και συνεπάγεται την πλήρη ανάληψη ευθύνης της ζωής μας.

bh Ακριβώς. Και πιστεύω ότι εντός του πλαισίου της Δυτικής σκέψης, οφείλουμε να την αντιμετωπίσουμε ως μία μορφή πολιτικής αντίστασης, καθώς είναι τόσα αυτά, που κατά τη διάρκεια της καθημερινότητάς μας, μας συστρατεύουν ενάντια σε οράματα ωρίμανσης. Πιστεύω ότι ζούμε σε μία κουλτούρα που δίνει υπέρμετρη έμφαση στο Εγώ, όπου όλα επιστρέφουν στην έννοια ενός εγώ ή ενός εαυτού που βρίσκεται πάντοτε στο επίκεντρο και ως εκ τούτου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός. Καμμιά φορά, ως καθηγήτρια βάζω τα γέλια και λέω στους φοιτητές και τις φοιτήτριές μου «ξέρεις, δεν περιστρέφονται όλα γύρω από εσένα!». Κι υπάρχουν μέρες στη ζωή μου, που χρειάζεται να υπενθυμίσω στον ίδιο τον εαυτό μου ότι δεν περιστρέφονται όλα γύρω από μένα!

Πηγή: Ascent Magazine

Advertisements