Μια μέρα ο μέγας σουλτάνος Μαχμούτ περπατούσε τους δρόμους της Γκάζνα, της πρωτεύουσας. Είδε έναν ταλαίπωρο χαμάλη που πάλευε να κουβαλήσει μία βαριά πέτρα φορτωμένη στην πλάτη του. Νιώθοντας οίκτο για την κατάσταση του ανθρώπου και μη όντας σε θέση να ελέγξει τη συμπόνοια του, ο Μαχμούτ απευθύνθηκε στο χαμάλη με μια βασιλική εντολή:

«Χαμάλη, παράτα την πέτρα.»

Κι αμέσως εισακούστηκε. Η πέτρα παρέμεινε εκεί για πολλά χρόνια, εμποδίζοντας όσους επιχειρούσαν να διαβούν το δρόμο. Τελικά, διάφοροι πολίτες μεσολάβησαν ώστε ο βασιλιάς να διατάξει την απομάκρυνση της πέτρας.

Όμως ο Μαχμούτ, αναλογιζόμενος με σοφία το νόημα μιας τέτοιας πράξης, ένιωσε υποχρεωμένος να δηλώσει:

«Ό,τι προκύπτει ως αποτέλεσμα μιας εντολής δεν μπορεί να ανακαλείται από άλλη εντολή, αλλιώς οι πολίτες θα θεωρήσουν ότι οι αυτοκρατορικές εντολές υποκινούνται από τα καπρίτσια του καθενός. Η πέτρα θα παραμείνει στη θέση της.»

Η πέτρα λοιπόν, παρέμεινε στη μέση του δρόμου για το υπόλοιπο της ζωής του Μαχμούτ. Κι όταν πια πέθανε, από σεβασμό στις βασιλικές εντολές, δεν απομακρύνθηκε.

Η ιστορία αυτή είναι γνωστή σε πολλούς. Οι άνθρωποι την κατανοούν με τρεις διαφορετικούς τρόπους, ο καθένας ανάλογα με τις δυνατότητές του. Όσοι εναντιώνονται στη μοναρχία, τη θεωρούν ένδειξη της ανοησίας που διακρίνει την εξουσία, καθώς προσπαθεί να διατηρήσει την ηγεμονική ισχύ της. Όσοι λατρεύουν την εξουσία, σέβονται κάθε είδους εντολή, όσο απρόσφορη και αν αποδειχθεί. Όσοι κατανοούν ορθώς την ηθική διάσταση της διδασκαλίας που χαρακτηρίζει την πράξη του βασιλιά, εμβαθύνουν στη σοφία της, ανεξαρτήτως του τι πιστεύουν εκείνοι που βρίσκονται βυθισμένοι στην άγνοια. Διότι επιτρέποντας με την εντολή του να αφεθεί ένα εμπόδιο στο λάθος σημείο κι εξηγώντας τους λόγους που επέτρεψε τη συνέχεια της παραμονής του εκεί, ο Μαχμούτ δίδασκε όσους ήταν πρόθυμοι να καταλάβουν, ότι ακόμα κι αν υπακούνε σε μια παροδική μορφή εξουσίας, όταν κάποιος κυβερνά βάσει άκαμπτων δογμάτων, καθίσταται άχρηστος σε ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Όσοι μπόρεσαν να διδαχθούν από την ιστορία αυτή, στράφηκαν στην αναζήτηση της Αλήθειας και πολλοί εξ αυτών κατάφεραν να βρουν το δρόμο τους.

***

Η ιστορία αυτή, δίχως να συμπεριλαμβάνει τους ίδιους υπαινιγμούς με αυτούς που χαρακτηρίζουν τη μετάφραση του έργου αυτού [στα αγγλικά], συμπεριλαμβάνεται στο φημισμένο κλασσικό έργο «Akhlaq-i-Mohsini» («η Ηθική Αυτών που Αγαπούν τους Ανθρώπους») του Hasan Waiz Kashifi.

Η παρούσα εκδοχή συμπεριλαμβάνεται στις διδασκαλίες του σεΐχη σούφι Daud της Κανταχάρ [στο Αφγανιστάν], ο οποίος πέθανε το 1965. Δίνει τη δυνατότητα να εκφραστούν με ιδανικό τρόπο τα διαφορετικά επίπεδα δράσης των ανθρώπων ανάλογα με τις ικανότητες τους, καθιστώντας τα κατανοητά. Αυτή η έμμεση μορφή απεικόνισης [των ανθρωπίνων πράξεων] μέσω του παραδείγματος του σουλτάνου Μαχμούτ, αποτελεί κλασσική σούφικη προσέγγιση, η οποία συνοψίζεται στη φράση:

«Να μιλάς στον τοίχο, μπας και σ’ ακούσει η πόρτα.»

Πηγή: Idries Shah (1969:115-116) TALES OF THE DERVISHES: TEACHING-STORIES OF THE SUFI MASTERS OVER THE PAST THOUSAND YEARS, E.P. Dutton & Co., New York

Advertisements