You are currently browsing ίριδα’s articles.

Advertisements

«93χρονος άντρας», λεπτομέρεια από έργο του Albrecht Dürer, 1521

Μία φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς που είχε ένα μεγάλο βασίλειο. Βρήκε γυναίκα, παντρεύτηκε και απόκτησε ένα παιδί. Το παιδί μεγάλωνε με όλα τα καλά, και οι γονείς ήτανε χαρούμενοι και ευτυχισμένοι. Το παλάτι ήτανε χτισμένο μέσα σε δάσος και είχε αμέτρητα παράθυρα που φώτιζαν τα δωμάτια και τις επίσημες αίθουσες.Αρκετά μακριά, ήταν ένας λάκκος όπου κάθε πρωί οι σκουπιδιάρηδες πετούσαν τα αποφάγια και τα σκουπίδια του παλατιού. Σ’ αυτόν τον σκουπιδότοπο, έρχονταν ένας γέροντας κουρελής και πειναλέος και έψαχνε να βρει κάτι για να χορτάσει την πείνα του.

Κάποια μέρα βγαίνει το μικρό βασιλόπουλο περίπατο με την παιδονόμο του και βλέπει τον γέροντα. Δεν είχε ξαναδεί τέτοιο άνθρωπο και τον παρατηρούσε με απορία.
Ο γέροντας πρόσεξε την απορία του παιδιού και άρχισε να λέει τραγουδιστά:
«Στης ζωής τα μονοπάτια, είδα σπίτια και παλάτια. Τώρα είμαι ένας γέρος δίχως τόπο δίχως μέρος. Σε καλύβι δε χωράω ψάχνω στ’ άχρηστα να φάω. Πέρασ’ η ζωή ποτάμι και με άφησε καλάμι».
Όταν τέλειωσε το τραγούδισμα, άρχισε να λέει ένα παραμύθι.
«Μία φορά κι έναν καιρό, ήτανε να σε χαρώ αρχοντόπουλο με γνώση. Ξύπναγε πριν ξημερώσει…»
Το βασιλόπουλο έμεινε καρφωμένο στο ίδιο μέρος. Έβλεπε και άκουγε συνεπαρμένο, ένα παραμύθι για τον νερόμυλο, το μυλωνά και τη νεράιδα. Κάποια στιγμή όμως η παιδονόμος τράβηξε με το ζόρι το παιδί από το χέρι και το πήγε στο παλάτι. Το πρώτο πράγμα που ζήτησε το παιδί την άλλη μέρα από την παιδονόμο ήτανε να πάνε εκεί που είχανε βρει το γέρο παραμυθά. Το παραμύθι συνεχίστηκε και το παιδί αρέστηκε τόσο πολύ, που δεν ήθελε να φύγει κοντά από το γέρο. Κάποια στιγμή όμως έπρεπε το παιδί να φύγει. Αντί για χαιρετισμό ο γέρος λέει: «Μπάλ σεντέν, μασάλ μπεντέν». «Τι θα πει αυτό;» ρωτάει το παιδί τη συνοδό του. Αυτό θα πει: «Το μέλι από σένα, το παραμύθι από μένα». Δηλαδή, για να συνεχίσει ο γέρος το παραμύθι πρέπει να του δώσουμε μέλι να φάει! Πηγαίνει το παιδί στον πατέρα του: «Πατέρα θέλω να τρώω μέλι για να δυναμώσω, θέλω πολύ μέλι να έχω για πολλές μέρες.» Ο βασιλιάς παραγγέλνει και του φέρνουν τρία βαρέλια μέλι για το αγαπημένο παιδί του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

 

Όταν η Σελήνη εμφανίστηκε σαν ωχρή ημισέληνος, κομψή και λεπτή αλλά ακλόνητη στην υπόσχεσή της ότι θα ξαναμεγαλώσει, η Άρτεμις διέσχισε τα απάτητα δάση της Αρκαδίας. Η Θεά ζούσε με τις νύμφες Της μέσα στην πυκνή άγρια βλάστηση όπου τα ζώα έρχονταν ελεύθερα να σμίξουν στα παιχνίδια και τους χορούς Της. Αγαπούσε τη νέα ζωή. Ακόμα κι όταν έπαιζε ή ξεκουραζόταν, ήταν με το αυτί τεντωμένο η Άρτεμις στους βόγκους κάποιας μητέρας που έδινε ζωή. Ο άνεμος Της έφερνε μακρόσυρτους, σιγανούς αναστεναγμούς και κοφτά τραγουδίσματα πόνου. Αν ήταν η μητέρα κάποιο ζώο, ξαπλωμένο μοναχό του σε μια απόμερη σπηλιά ή σ’ ένα προστατευτικό στρώμα από φύλλα, η Άρτεμις διέσχιζε γρήγορα τα δάση για να έρθει στο πλευρό της. Έφερνε φύλλα από την άγρια αρτεμισία της για να φάει το ζώο και απαντούσε γλυκά στους στεναγμούς της μητέρας. Η Θεά χτυπούσε απαλά τη φουσκωμένη μήτρα μέχρι που τα υγρά σώματα έβγαιναν σιγά σιγά στο φως. Τα χάιδευε στοργικά και τα έπαιρνε υπό την προστασία Της: Τίποτε σε τούτα τα δάση δεν μπορεί να βλάψει τα παιδιά της Αρτέμιδος. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Αρπάζομαι από τούτη τη ζωντανή σχεδία, το σώμα μου,

στο στενό ποτάμι της γήινης ζωής μου.

Την αφήνω όταν περνάμε απέναντι. Κι έπειτα;

Δεν ξέρω αν το φως ή το σκοτάδι εκεί

είναι τα ίδια.

Το Άγνωστο είναι η συνεχής ελευθερία:

Είναι ανελέητο στην αγάπη του.

Σπάει το όστρακο για το μαργαριτάρι,

που κείτεται άφωνο στο σκοτεινό του λαβύρινθο.

Νοσταλγείς και θρηνείς τις μέρες που έφυγαν,

φτωχή καρδιά!

Να χαίρεσαι για τις μέρες που θα ‘ρθουν!

Ήρθε η ώρα, ω προσκυνητή!

Ήρθε η ώρα να φύγεις!

Το πρόσωπό του θα ‘ναι ορατό κάτω απ’ το πέπλο,

και θα συναντηθείτε.

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ (2010:220) Ποιήματα. Αθήνα: Εκδόσεις Εκάτη.

Φορώ τόσο καιρό το πανωφόρι μου

ένα κουρέλι όλο και πιο εύθραυστο

κι έτσι το πηγαίνω στο ράφτη

να δει αν κάτι μπορεί να γίνει.

Του λέω τώρα είναι στο χέρι σου

να σώσεις την κατάσταση

η μαγική τέχνη της μεταμόρφωσης

θ’ ανανεώσει τη ζωή μου.

Ήταν ένα αστείο, αλλά

αναλαμβάνει το έργο με ιδιαίτερο πάθος

φέρνοντας πίσω στη ζωή το πανωφόρι μου

όσο καλύτερα μπορεί – τι αστείος ανθρώπος.

Κόβει και ράβει δίχως λέξη

με τέτοια σχολαστική ακρίβεια

σα να ‘χει αναλάβει ιερή αποστολή:

την αποκατάσταση της ευτυχίας μου.

Νομίζει, φορώντας το πανωφόρι αυτό

τα σύννεφα στον ουρανό θα διαλυθούν

και θα πιστέψω πως ακόμη μ’ αγαπάς

λοιπόν ξανασκέψου το – τι αστείος άνθρωπος.

Στα ηρωικά αφηγήματα, ο νέος άντρας εγκαταλείπει το γενέθλιο, οικείο τόπο του και ταξιδεύει σ’ έναν άγνωστο κόσμο, όπου το φανταστικό ετοιμάζεται να του θέσει προκλήσεις. Στο ταξίδι αυτό, η αξία του ως άντρα και ήρωα τίθεται σε δοκιμασίες. Όταν όμως οι δοκιμασίες ξεπεραστούν, επιστρέφει στον τόπο του εν μέσω δόξας λαμπρής, φέροντας στην κοινωνία τη νεοαποχτηθείσα γνώση, την ωριμότητά του και συχνά μια νύφη μαγική. Η μεταμόρφωση του νέου άντρα σε υπεύθυνο ενήλικα επιβεβαιώνεται όταν ο ήρωας παντρευτεί τη μαγική νύφη κι αναλάβει τη διακυβέρνηση του βασιλείου.

Οι περιπλανήσεις της νέας γυναίκας, αν και εξίσου ηρωικές, διαφέρουν πολύ. Στα παραδοσιακά παραμύθια, οι τελετές μετάβασης από την εφηβεία στην ενήλικη ζωή επιβεβαιώνονται μέσω του γάμου και την ανάληψη των ανάλογων ρόλων. Στις εξώγαμες παραδοσιακές κοινωνίες, οι νέες γυναίκες υποχρεώνονταν να εγκαταλείψουν για πάντα το γενέθλιο τόπο τους και να ταξιδέψουν ως νύφες σε ξένα, μακρυνά βασίλεια. Σε αυτά τα παραδοσιακά παραμύθια, το νεαρό κορίτσι περιπλανιέται ή αναγκάζεται να περιπλανηθεί στον αμφίσημο τόπο του φανταστικού, γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται ποτέ ξανά να επιστρέψει στο σπίτι του. Αντιθέτως, με την ολοκλήρωση του επικίνδυνου και μοναχικού ταξιδιού του, καταφτάνει σε ένα άγνωστο χωριό ή βασίλειο.  Εκεί, μεταμορφωμένο σε υπηρέτρια με βρώμικο πρόσωπο, σε συνοφρυωμένη κόρη, σε βοσκοπούλα, ολοκληρώνει τη μύησή του σε ενήλικη γυναίκα και σε αντιστοιχία με τους νέους άντρες, φέρνει στη νέα του κοινότητα τα δώρα της γνώσης, της ωριμότητας και της γονιμότητας.

Στη γλώσσα των παραδοσιακών παραμυθιών, οι αφηρημένες ιδέες συμβολίζονται από συγκεκριμένες και συναισθηματικά ενθυμητικές εικόνες. Οι παραδοσιακοί αφηγητές αξιοποιούν τα τραγικά γεγονότα για να «στήσουν» το συναισθηματικό τοπίο της θλίψης και της εγκατάλειψης, όπου η νέα γυναίκα δεν αναγκάζεται μόνο να ταξιδέψει μονάχη μακρυά από τον τόπο της, αλλά και για να κατανοήσει ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει ποτέ. Σε αφηγήματα παρόμοια με την «Κόρη δίχως Χέρια», ένα κορίτσι ακρωτηριάζεται από ένα μέλος της οικογένειάς του που μέχρι τώρα εμπιστευόταν και στη συνέχεια εγκαταλείπεται σαν πληγωμένο ζώο μέσα στο δάσος. Δεν θα μπορέσει ποτέ να επιστρέψει στο σπίτι αυτό που χαρακτηρίστηκε από τέτοια βία. Το κορίτσι πρέπει να συνεχίσει το ταξίδι μονάχο προς μια νέα κατεύθυνση, όπου θα «ξαναβρεί» τα ακρωτηριασμένα του χέρια και θα χτίσει μια νέα ταυτότητα ως ενήλικη γυναίκα.

Η πρώτη συνάντησή μου με την «Κόρη δίχως Χέρια» ήταν η αφήγηση μιας εκδοχής του παραμυθιού στα Xhosa με τίτλο «Ένας Πατέρας Ακρωτηριάζει τα Χέρια της Κόρης του» σε εκτέλεση του κυρίου Nongenile Masithathu Zenani, ενός αφηγητή Xhosa από τη Νότιο Αφρική και μετάφραση του Harold Schueb. Στην εκδοχή αυτή, ο χήρος πατέρας δεν επιδιώκει να παντρευτεί ξανά και βασίζεται στην κόρη του προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες του νοικοκυριού σε μαγειρέματα και καθάρισμα. Όταν το κορίτσι φτάνει στην εφηβεία, προσπαθεί να το υποχρεώσει να καλύψει και το σεξουαλικό ρόλο της αποθανούσας συζύγου του. Εκείνη αρνείται πεισματικά τις απόπειρές του να την προσεγγίσει ερωτικά, κλαίγοντας με λυγμούς και απειλώντας τον ότι θα φωνάξει τους γείτονες. Την επόμενη μέρα, ο πατέρας του την παίρνει μαζί του στο δάσος. Για άλλη μια φορά απαιτεί να κοιμηθεί μαζί της. Όταν αρνείται ξανά, ακρωτηριάζει τα χέρια της με ένα μαχαίρι και την εγκαταλείπει στο δάσος να πεθάνει. Αιμορραγώντας και σε μεγάλο πόνο, το κορίτσι υποφέρει στην ερημιά, μέχρι που η πείνα το αναγκάζει να σταθεί στα πόδια του. Αρχίζει να περιπλανιέται σε σύγχιση εντός «ενός δάσους ατελείωτου, που πότε ανηφορίζει και πότε κατηφορίζει».

Τελικά το κορίτσι δίχως χέρια φτάνει μέχρι τον εξωτερικό τοίχο ενός υποστατικού. Γονατίζει και τρυπώνει μέσα από μία τρύπα στον κήπο, όπου τρέφεται όπως τα ζώα από τα φρούτα και τους σπόρους καλαμποκιού που πέφτουν στο έδαφος. Για τρεις μέρες, ανήμπορο να σταθεί δίχως τα χέρια του, σέρνεται στον κήπο τρώγοντας ότι βρίσκει καταγής, μέχρι που το ανακαλύπτουν οι υπηρέτες, καλυμμένο με λάσπη και μέσα στη βρωμιά, πιστεύοντας ότι πρόκειται για αγριογούρουνο. Καλούν τα σκυλιά να της επιτεθούν, αλλά οι κραυγές της τους σταματούν. Η κόρη δίχως χέρια, αναγκάζεται να αφηγηθεί το έγκλημα του πατέρας της τρεις φορές, μέχρι να αποφασίσουν να τη σώσουν και να την φέρουν στο υποστατικό. Μόλις πλυθεί, οι γονείς συνειδητοποιούν ότι έστω και χωρίς χέρια η κόρη είναι πανέμορφη και σύντομα την παντρεύουν με το γιο τους. Αρχικά, θα πίστευε κανείς ότι όλα βαίνουν πλέον καλώς, ειδικά όταν γεννά κι ένα παιδί, σταδιακά όμως τα προβλήματα συσσωρεύονται. Δίχως τα χέρια της, η νέα μητέρα δεν μπορεί να εκπληρώσει τα οικιακά καθήκοντά της ως γυναίκα και τα πεθερικά της αρχίζουν να δυσανασχετούν. Θέλουν ο γιός τους να βρει μια δεύτερη νύφη, πιο κατάλληλη, αλλά αυτός αρνείται. Κάποτε ο γιός φεύγει για την πόλη σε αναζήτηση εργασίας, και οι γονείς του προσποιούμενοι τη γυναίκα του, του στέλνουν ένα γράμμα όπου του αναφέρουν πως είναι έγκυος από έναν άλλο άντρα. Η νέα γυναίκα, ανύποπτη για όσα συμβαίνουν, λαμβάνει δύο αποκρίσεις. Η πρώτη είναι από τον άντρα της που απαιτεί να μάθει περισσότερα για την απροσδόκητη εγκυμοσύνη. Ένα δεύτερο γράμμα καταφθάνει σχεδόν αμέσως μετά το πρώτο. Αυτό είναι γραμμένο από τον πατέρα της που έχοντας μάθει ότι η κόρη του επιβίωσε, υποκρίνεται το σύζυγό της και απειλεί ότι θα την κάψει ζωντανή αν παραμείνει στο σπίτι της. Η νέα γυναίκα, αλλά και τα ίδια τα πεθερικά της, προβληματίζονται βαθιά με τη δεύτερη επιστολή και απρόθυμα δένουν το μωρό στην πλάτη της και της επιτρέπουν να εγκαταλείψει το υποστατικό.

Η κόρη επιστρέφει στο δάσος και από εκεί και πέρα ξεκινά ένα δεύτερο ταξίδι, ανηφορίζοντας και κατηφορίζοντας στο ατελείωτο δάσος, μέχρι που ταλαιπωρημένη και διψασμένη φτάνει σε μια λίμνη. Καθώς προσπαθεί αδέξια να σκύψει και να πιεί νερό, φοβούμενη πως το παιδί της θα γλιστρήσει και θα πέσει μέσα να πνιγεί, ένα μαγικό πουλί εμφανίζεται και με ένα δυνατό φτερούγισμά του σε κάθε ώμο αποκτά πάλι χέρια. Αρτιμελής και ικανή να φροντίσει τον εαυτό της, η νέα μητέρα φροντίζει το μωρό της με χαρά: το θηλάζει, το πλένει, το ντύνει, το τσιμπά να τ’ ακούσει να φωνάζει και μετά το παρηγορεί κρατώντας το αγκαλιά. Και όταν πλέον ικανοποιηθεί με όσα μπορεί να καταφέρει, δένει ξανά το μωρό στην πλάτη της και επιστρέφει – όχι στο σπιτικό του άντρα της, αλλά σε αυτό των γειτόνων της. Εκεί περιμένει, μέχρι να ακούσουν τα πεθερικά της πως επέστρεψε και να έρθουν να την επισκεφτούν. Έκθαμβοι με τη μεταμόρφωση που αντικρύζουν, την εκλιπαρούν να τους συγχωρήσει και το μόνο που επιθυμούν πια είναι να ειδοποιήσουν το γιο τους για την επιστροφή της συζύγου του. Όμως ο νέος άντρας βρίσκεται ήδη στο δρόμο για το σπίτι, ανησυχώντας για τη γυναίκα του και το παιδί του, όντας πεπεισμένος ότι έχει συμβεί κάτι τρομερό. Μετά από ένα διάστημα, το μπέρδεμα με τις πλαστογραφημένες επιστολές επιλύεται και ο σύζυγος εκφράζει στη γυναίκα του την αγάπη του. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

charon_rita

Rita Charon

Κάθε συγγραφέας γνωρίζει ότι το γράψιμο είναι θεραπευτικό. Ακόμα και όσοι ή όσες δε γράφουν, γνωρίζουν ότι η απλή πράξη του να δίνει επιτρέπει κανείς στα προβλήματα που τον απασχολούν (ή στα συμπτώματα της ασθένειάς του) να αποκτήσουν φωνή βοηθά στη βελτίωσή τους. Το μόνο που χρειάζεται είναι κάποιος ή κάποια που επιθυμεί να διαβάσει ή να ακούσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δυστυχώς, αυτός ο κάποιος δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον εαυτό μας. Όμως πλέον αναδύεται μια αχτίδα φωτός από την πλευρά το ιατρικού επαγγέλματος, το οποίο μέχρι πρόσφατα φημιζόταν για την αδυναμία του ν’ ακροαστεί.

Η γιατρός Rita Charon έκανε μια σημαντική ανακάλυψη τη στιγμή που κατέληξε στη σχέση μεταξύ θεραπείας και αφήγησης. Αφηγείται η ίδια:

Συνειδητοποίησα ότι αυτό για το οποίο με πλήρωναν οι ασθενείς μου ήταν για ν’ ακούω με προσοχή και βάσει της ειδικότητάς μου ιδιαίτερα σύνθετα αφηγήματα – αφηγημένα με λέξεις, χειρονομίες, σιωπές, ιχνηλατήματα, εικόνες και φυσικά ευρήματα – προκειμένου να νοηματοδοτήσω τις ιστορίες αυτές σε κάτι που θα είχε έστω και προσωρινά ένα κάποιο νόημα. Αρκετό νόημα, ώστε να μπορεί κανείς να πράξει κάτι. Εγώ ήμουν η διερμηνέας αυτών των συχνά αντικρουόμενων αφηγηματικών γεγονότων, τα οποία είναι εξ ορισμού δύσκολο να μοιραστείς. Ο φυσικός ή συναισθηματικός πόνος, η αγωνία, η ανησυχία, η αίσθηση ότι τίποτε δεν πάει καλά: όλα είναι καταστάσεις δύσκολο να χωρέσουν σε λέξεις κι έτσι στους ασθενείς πέφτει το ιδιαίτερα απαιτητικό χρέος της «αφήγησής» τους, ενώ στους γιατρούς το εξίσου απαιτητικό χρέος της «ακρόασής» τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Σημαίνει τη συνεργασία ανάμεσα στα μέλη μιας κοινότητας, προκειμένου να πετύχουν ένα κοινό σκοπό.

Λέξη κοινή στη Μαλαισία & την Ινδονησία.

Στίχοι (από τα τελούγκου στα ελληνικά):

Chanda mama,Chanda mama raavayya

(Έλα σ’ εμένα φεγγάρι)

Nannu yetthukoni muddhuladi povayya

(αγκάλιασέ με, φίλησέ με και συνέχισε το δρόμο σου)

Maraalu nenenni chesina

(κι ας κατσουφιάζω, κι ας παρακαλώ)

Gaaralyu neeve chupina

(κάθε φορά μου χαρίζεις την αγάπη σου και την αποδοχή σου)

 

«Έναστρος ουρανός» του Vincent Van Gogh, 1889

 

Ήτανε μια φορά ένας άνθρωπος. Στεκόταν στο παράθυρό του συχνά και θαύμαζε τον ουρανό. Τα χρώματα που άλλαζε μέρα με τη μέρα.

Κάθε φορά σκεφτόταν: αυτός είναι ο πιο όμορφος ουρανός που έχω δει ποτέ μου. Και κάθε μέρα συνειδητοποιούσε ότι ο πιο όμορφος ουρανός είναι πάντα αυτός που δεν έχει προλάβει να θαυμάσει.

Και ξύπνησε μια μέρα και είχε πάρει μια απόφαση. Να αγοράσει μια τόση δα στάλα ουρανό. Να τον έχει δικό του να τον κοιτά όποτε θελήσει.

Ρώτησε δεξιά κι αριστερά αν κάποιος μπορούσε του πουλήσει λίγο ουρανό. Κάποιοι απάντησαν ορθά-κοφτά όχι. Άλλοι γέλασαν. Ορισμένοι σιώπησαν. Εκείνος συνέχισε να ψάχνει.

Αφού είδε κι αποείδε, πήρε ένα κομμάτι χαρτί, έγραψε πάνω ‘ο ουρανός αυτός είναι ο δικός μου ουρανός’ και προσπάθησε να φτάσει όσο πιο ψηλά γινόταν, να καρφιτσώσει το χαρτί σε θέση περίοπτη.

Όμως πώς ν’ αποφασίσει ποιό κομμάτι τ’ ουρανού μπορούσε να διεκδικήσει; Ποιό κομμάτι ουρανού ήταν το καλύτερο;

Περπατούσε στο δρόμο και κάθε τόσο στεκόταν και τέντωνε το χέρι του με το χαρτί κόντρα στο γαλάζιο, κόντρα στις πολλαπλές σκιές των νεφών, κόντρα στη βροχή ή τον ήλιο – όσο πιο ψηλά μπορούσε. Κουράστηκε.

Αφού είδε κι αποείδε, πήρε το χαρτί και το κόλλησε στο τζάμι του παραθύρου του. Το μόνο που του ανήκε τελικά ήταν η θέα.

Ε, κι έζησε αυτός καλά κι εμείς καλύτερα.

 

 

hubble-milky-way-illustration-present

Το παραμύθι που ακολουθεί έρχεται από τη Νότιο Αφρική:

Πολλά, πολλά χρόνια πριν, κάθε φορά που ο Γέροντας με τις φωτεινές μασχάλες ξάπλωνε να κοιμηθεί, ο ουρανός παρέμενε ολοσκόοτεινος τις νύχτες. Όμως με τον καιρό, οι άνθρωποι έμαθαν ν’ ανάβουν φωτιές μήπως και φωτίσουν την τόση σκοτεινιά.

Μία νύχτα, ένα κορίτσι που καθόταν μπροστά στη φωτιά προσπαθώντας να ζεσταθεί, άρχισε να σκαλίζει τις στάχτες. Πήρε λίγη στάχτη στα χέρια της και την τίναξε προς τα πάνω, να δει πόσο όμορφα αιωρείται στον αέρα. Και καθώς η στάχτη αιωρούνταν, το κορίτσι πρόσθεσε μερικούς πράσινους θάμνους στη φωτιά και την ανασκάλεψε μ’ ένα κλαδί. Οι λαμπερές σπίθες πέταξαν ψηλά, όλο και πιο ψηλά, έφτασαν μέχρι την αιωρούμενη στάχτη κι ανακατεύτηκαν μαζί της – στάθηκαν μαζί στον ουρανό, σχηματίζοντας ένα φωτεινό δρόμο καταμεσής του ουρανού. Και το δρόμο αυτό μπορείτε να τον διακρίνετε ακόμα και σήμερα. Οι λευκοί των ονομάζουν γαλαξία, όμως εμείς τον λέμε Δρόμο των Αστεριών.

Αχ! Πόσο χαρούμενο ήταν το κορίτσι! Χτύπησε τις παλάμες του δυνατά και χόρεψε, λικνίζοντας το σώμα του με τον τρόπο που το λικνίζουν οι άνθρωποί μας κάθε φορά που είναι ευτυχισμένοι. Να το τραγούδι που τραγούδησε:

Τα μικρά αστέρια! Τα μικροσκοπικά αστέρια!

Φτιάχνουν ένα δρόμο για τα άλλα άστρα.

Στάχτη της φωτιάς των ξύλων! Σκόνη Ηλίου!

Καλούν την Αυγή να φανεί, κάθε που η Νύχτα φεύγει!’ Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

 

 

 

Να το σκοτεινό δέντρο

Γυμνωμένο τώρα

Απ’ τη φυλλωσιά του…

Εκτός από ‘να εκατομμύριο άστρα.

 

Mashaoka Shiki

Πηγή: https://tabathayeatts.blogspot.com/2008/11/masaoka-shiki.html

 

 

Η προφορική ερμηνεία αποτελεί μία ιδιαίτερη μορφή ανθρώπινης ομιλίας. Είναι για την προφορική μας κουλτούρα ότι το διάβασμα για την εγγράματη. Η ανάγνωση δεν είναι ανώτερη της προφορικότητας, όπως και η προφορικότητα δεν είναι ανώτερη της ανάγνωσης. Οι δύο συμπεριφορές διαφοροποιούνται και η κοινωνική τους επίδραση τους διαφέρει. Η σιωπηρή ανάγνωση αποτελεί μια αυστηρά ιδιωτική δραστηριότητα, όπου κατά τη διάρκειά της ο αναγνώστης ή η αναγνώστρια απομακρύνονται από τους ανθρώπους του περιβάλλοντός τους τόσο σε φυσικό, όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Η προφορική ερμηνεία λειτουργεί ως μια πανίσχυρη διαδικασία σύνδεσης, όπου κατά τη διάρκειά της οι άνθρωποι συνδέονται αναμεταξύ τους τόσο σε φυσικό, όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο.

Στον εγγράματο πολιτισμό μας, η προφορική ερμηνεία αντιμετωπίζεται ως κάτι δευτερεύον και περιθωριακό. Οι μόνες μορφές που θεωρείται ότι διαθέτουν λογοτεχνική δύναμη – παρόμοια με το γραπτό λόγο που αναγιγνώσκεται σιωπηλά – είναι οι απαγγελίες ποιημάτων των ποιητών και οι θεατρικές ερμηνείες των ηθοποιών. Όμως η προφορική ερμηνεία στο πλαίσιο της προφορικής κουλτούρας αναγνωρίζεται ως μια πράξη με ισχύ και για το λόγο αυτό αποτελεί επίσημη διαδικασία. Η επισημότητα αφορά και τις δύο εμπλεκόμενες πλευρές. Ο ρήτορας ή η αφηγήτρια προσπαθεί να ανταποκριθεί σε συγκεκριμένες προσδοκίες του κοινού, ανταλλάσοντας ατάκες μ’ επισημότητα. Το κοινό δείχνει το ενδιαφέρον του μέσω διακριτής συμπεριφοράς: στέκεται σε στάση προσοχής, κάποιες φορές σε απόλυτη σιωπή, αλλά συχνότερα μέσω στερεοτυπικών αποκρίσεων – όπως “Μνήσθητί μου Κύριε!”, “Αλληλούια!” – ή μέσω στερεοτυπικών λέξεων ή αναφωνήσεων: αχ-χα!ή ωωωω! Στις απαγγελίες ποίησης ακούμε τη ρυθμική αναπνοή του κοινού. Στις κωμικές ερμηνείες μοιραζόμαστε το γέλιο.

Η προφορική ερμηνεία αξιοποιεί το χρόνο και το χώρο με ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο. Δημιουργεί το δικό της προσωρινό, φυσικό, πραγματικό χωροχρόνο, μία σφαίρα που εμπεριέχει την ομιλούσα φωνή και τα ώτα των ακουόντων, μια σφαίρα δονήσεων που σε συμπαρασύρουν, μία κοινότητα του σώματος και του νου. Αυτή είναι μάλλον η σφαίρα που κρατά στα χέρια της μία γυναίκα όταν αφηγείται στα παιδιά της το παραμύθι με τις τρεις αρκούδες – ένα περιορισμένο, γαλήνιο, αυστηρά ιδιωτικό γεγονός. Ή ίσως να πρόκειτα για την καπνισμένη σφαίρα που κρατά ο κωμικός καθώς στέκεται όρθιος κι αυτοσχεδιάζει μπροστά στο κοινό του σε ένα μπαρ – μία φαινομενικά ανεπίσημη, πλην όμως έντονη και αυθεντικά διαδραστική στιγμή κάθε φορά που στέφεται μ’ επιτυχία. Θα μπορούσε να είναι μια σφαίρα, που την κρατά ο εκκλησιαστής κηρύτοντας κάτω από μια τέντα, περιγράφοντας για τις φωτιές της κολάσεως – μια σκηνή με κόσμο πολύ και θόρυβο, δομημένη με ιδιαίτερη επισημότητα και ρυθμό. Ή ίσως να πρόκειται για τη σφαίρα που κρατούσαν από κοινού ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και οι ακροατές του, καθώς ο πρώτος δήλωνε “έχω ένα όνειρο”. Ακόμα και σήμερα, μπορεί κανείς ν’ ακούσει για εκείνο το επίσημο ρητορικό συμβάν – ως απόηχο, σκιά ή ανάμνηση μέσα από ταινίες και ηχητικές καταγραφές. Και σίγουρα θα μπορούσε κανείς ν’ αναπαράγει τις εικόνες των ημερών, αλλά όχι την ίδια τη στιγμή. Κανένα γεγονός δεν μπορεί να επαναληφθεί. Όπως δεν μπορούμε να κολυμπήσουμε στο ίδιο ποτάμι για δεύτερη φορά. Η προφορική ερμηνεία δεν αναπαράγεται. Λαμβάνει χώρα σε ξεχωριστό τόπο και χρόνο: τον κυκλικό χρόνο, το χρόνο των τελετουργιών ή τον ιερό χρόνο. Ο κυκλικός χρόνος είναι ο χτύπος της καρδιάς, ο κύκλος του σώματος, ο κύκλος του φεγγαριού, των εποχών, των χρόνων – είναι ο περιοδικός, μουσικός, ρυθμικός χρόνος, ο χρόνος που χορεύεται. Και αν κανένα γεγονός δεν μπορεί να επαναληφθεί, η τακτική περιοδικότητα αποτελεί την ουσία του κυκλικού χρόνου. Η άνοιξη αυτού του χρόνου δεν είναι όμοια με την άνοιξη του περσινού, αλλά όπως και να ‘χει η άνοιξη επιστρέφει κάθε χρόνο. Μία τελετουργία επαναλαμβάνεται εκ νέου κάθε χρόνο, την ίδια χρονική στιγμή και με τον ίδιο τρόπο. Μία ιστορία την αφηγούμαστε ξανά και ξανά, όμως κάθε αφήγηση αποτελεί ένα νέο συμβάν. Κάθε προφορική ερμηνεία είναι τόσο μοναδική όσο και μια νιφάδα χιονιού, αλλά όπως η νιφάδα αυτή, ουδέποτε μπορεί να επαναληφθεί – παρόλο που η βασική εσωτερική οργανωτική της δομή είναι η ίδια η επανάληψη.

Ο ρυθμός αποτελεί βασικό συστατικό της προφορικής ερμηνείας και τον πετυχαίνει κανείς μέσω της κυκλικότητας, της επανάληψης. Από εδώ και στο εξής θα επαναλαμβάνομαι μιλώντας για το νόημα της επανάληψης. Ένας λόγος που συναντάμε επαναλήψεις συχνά στην προφορική ερμηνεία, είναι λόγω της τάσης για πλεονασμό (όπως και στην καθημερινή ομιλία). Καθώς τα μάτια διαβάζουν, μπορούν να επιστρέψουν σε ένα σημείο, να ξαναδιαβάσουν και να βεβαιωθούν για το νόημα του κείμενου. Έτσι, στη γραφή δε χρειάζεται να πεις κάτι πάνω από μια φορά. Για το λόγο αυτό, εμείς οι συγγραφείς διδασκόμαστε να φοβόμαστε την επανάληψη, να αποφεύγουμε ακόμα και το ενδεχόμενο της επανάληψης. Στην ομιλία όμως, οι λέξεις έρχονται και φεύγουν πολύ γρήγορα, πετούν μακρυά μας με ταχύτητα, είναι φτερωτές. Οι ομιλητές γνωρίζουν καλά ότι ίσως χρειαστεί να προσκαλέσουν ολόκληρο το κοπάδι ξανά και ξανά. Όσοι κι όσες ρητορεύουν, απαγγέλουν, αφηγούνται επαναλαμβάνουν αδιάντροπα το ίδιο πράγμα πολλές φορές, μερικές φορές παραλλάσοντας ελαφρά τις λέξεις, άλλες φορές όχι. Ο πλεονασμός δεν αποτελεί αμαρτία για την προφορική ερμηνεία, όπως ισχύει για τη γραφή. Αποτελεί αξία. Οι ομιλητές χρησιμοποιούν εξίσου την επανάληψη διότι αποτελεί τον ιδανικό τρόπο για να οργανώσουν, να σχηματοποιήσουν, να δομήσουν όσα λένε. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

 

ΦΩΝΗ ΕΚ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

...ας αναλογιστούμε λίγο την έννοιας της φωνής (είτε γραπτής, είτε προφορικής) - φύεται στο φως ή μάλλον φως και φωνή ριζώνουν στο ένα και ίδιο 'φω'... έτσι δια-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω κάτι προσεγγίζοντάς το από διαφορετικά σημεία θέασης, ενώ συμ-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω ένα θέμα από συμπληρωματικά σημεία θέασης... όπως και να 'χει, εν αρχή είν' η φωνή... δηλαδή το φως!

(ΕΞ)ΥΦΑΙΝΟΝΤΑΣ…

ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ

Γη Ινδία Τίνα Λυ. Τίνα Λυγδοπούλου άνθρωποι άνθρωπος άνοιξη έρωτας ήλιος αγάπη αλλαγές αναζήτηση αυτογνωσία αυτόχθονες αφήγηση αφήγηση παραμυθιών βίντεο βιβλιοπωλείο Περιπλανήσεις βροχή γυναίκες δάσος δέντρα δημιουργικότητα διαφορετικές ματιές δύναμη εαυτός εκπαίδευση ελευθερία εποχές ζωή ζωή & θάνατος ζωγραφική ζώα η τέχνη ως μέσο κοινωνικής-πολιτισμικής εμψύχωσης θάλασσα ιστορίες κείμενα κινούμενα σχέδια κοινωνικές αφηγήσεις κοινωνικές ταυτότητες κόσμος λαϊκά παραμύθια μαγικά παραμύθια μετανάστες & πρόσφυγες μουσική μύθοι νερό ντοκυμαντέρ νύχτα ο Άλλος ουρανός παιδιά παραμύθια παραμύθια σοφίας ποίηση πουλιά προφορική αφήγηση πόλη σκοτάδι & φως στερεότυπα συνύπαρξη σχέσεις σχέση φυσικού-κοινωνικού περιβάλλοντος σύμπαν ταινίες μικρού μήκους τροφή για το νου & την καρδιά φεγγάρι φωτογραφία φύλο φύση χειμώνας χορός χρόνος ψυχή όνειρα

ΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ…

Αν θέλεις να λαμβάνεις ειδοποίηση μέσω ηλ. ταχυδρομείου, κάθε φορά που αναρτούμε νέο κείμενο, συμπλήρωσε τη διεύθυνσή σου εδώ.

Advertisements
Σπόροι στην Πόλη

Ομάδες φύλαξης και καλλιέργειας των παραδοσιακών σπόρων στην Αττική - μας ενώνει η αγάπη και η φροντίδα μας για το σπόρο: το σπόρο ως πηγή ζωής και ως κοινό αγαθό και όχι ως πατενταρισμένο προϊόν προς εμπορική εκμετάλλευση.

Bealtaine Cottage

Colette O'Neill... Author, Publisher, photographer. Creator of Goddess Permaculture.

δρυάδες

δίκτυο σποροπαραγωγής για τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών

ecologicalfeminism

Just another WordPress.com site

Les Sentiers de l’Utopie | Paths Through Utopia

A 7 month journey through Europe in search of Utopian ways of living despite capitalism.

Living in Circles - the blog

Towards a permanent, regenerative culture

Άλφα Κενταύρου Β

Άλφα Κενταύρου Β... επειδή κάποιες φορές ονειρευόμαστε και ταξιδεύουμε

Άλφα Κενταύρου Α

1ο Δ.Σ.Μελισσίων Τάξη Α1

Mataroa Research Network

Mataroa Research Network for a new Mediterranean Imaginary - Δίκτυο Έρευνας για ένα νέο Μεσογειακό Φαντασιακό - شبكة بحث (البحر الابيض) المتوسط - Yeni Akdeniz Hayali için Araştırma Ağı - Red de Investigación de un nuevo imaginario Mediterráneo - Rete di ricerca per un nuovo immaginario del Mediterraneo - Rrjeti Studim për një imagjinare të ri mesdhetar - Xarxa d'Investigació d'un nou imaginari Mediterrani - Réseau de recherche pour un nouvel imaginaire méditerranéen - Истраживачка мрежа за нову Медитерана имагинарног - רשת מחקר לדמיוני ים תיכוני חדש

The Herbarium

Blog for Traditional Herbalists in Times of Transition

A Grimm Project

242 fairy tales, 242 writing prompts.

Λάσπη στ' αστέρια

...ρεπορτάζ απο τη φύση (και όχι μόνο)

rationalinsurgent

Dedicated to spreading knowledge about nonviolent resistance

Το Σχολικό Δίκτυο των Ορέων

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΤΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Backstrap Weaving

My weaving , my indigenous teachers, my inspiration, tutorials and more........

Indigenize!

Rekindle Your Wild Joy and sense of deep Belonging through spiritual ecopsychology and the arts, incl. bioregional awareness, animistic perspectives, strategies for simple living, & low/no-tech DIY fun.

The Eldrum Tree

Living a Mythic Life in the Modern Age

Sommerzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Frühlingszeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Winterzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Herbstzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

the slow mood movement

resisting the buying and selling of "fast moods"

Global Network on Sustainability and Education

community to cope with climate change by means of education

Deep Green Permaculture

Connecting People to Nature, Empowering People to Live Sustainably

PermaculturePower

Spreading the permaculture word - Create your own environment!

the GrowYourFood blog

Plant A Seed. Grow Organic. Eat What You Grow.

Seedzen

Telling Other Stories

Folklore and Fairytales

Folkore, Fairy Tales, Myths and Legends from Around the World

Urban Botany

Just another WordPress.com site

Beginner's Guide to Sailing

Everything you need to know before you set sail

Radical Botany

Restoring the connection between native plants and humans

ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ

πουλάκια είν' και κελαηδούν, πουλάκια είν' και λένε............................ Γίνε ΕΚΔΟΤΗΣ του εαυτού σου (εκδώσου, καλέ! νταβατζήδες θέλεις;)

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και... όλα τα άλλα

ΦΑΣΟΥΛΙ

Δίκτυο Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης

Συλλογικοί λαχανόκηποι

η επανάσταση της Γης και του ανθρώπου

Ποίηση στη σκάλα

υπομονή για τον καιρό του θερισμού ||____||

Art Passions

Fairy tales are the myths we live by

Whispering Earth

Nature patiently waits and we have only to turn back to her to find relief from our suffering - Dr Bach