You are currently browsing the tag archive for the ‘βία’ tag.

κάντε 'κλικ' εδώ!

«Bilder Meines Lebens, 1-w-0» της Alice Miller

Τα παραμύθια είναι ιστορίες στηριγμένες σε εκείνα ακριβώς τα θέματα που καθορίζουν την καθημερινότητά μας – το μίσος και την αγάπη, τη φτώχεια και τον πλούτο, την ασχήμια και την ομορφιά, τις δυσκολίες και την ευτυχία – μεταμφιεσμένα με το διάφανο πέπλο της μεταφοράς και της μαγείας, που τα απομακρύνουν από την αμεσότητα της ζωής, χαρίζοντάς τους μια χροιά καθολικότητας, ώστε να βρίσκουν το χώρο τους και σήμερα με τον ίδιο τρόπο που τον έβρισκαν και το 17ο αιώνα στα λογοτεχνικά σαλόνια της Γαλλίας, όταν επινοήθηκε ο όρος «παραμύθι». Τα τελευταία χρόνια, ο ίδιος όρος έχει καταλήξει ένας ευφημισμός για ένα συγκεκριμένο πλαίσιο περιγραφής της πραγματικότητας, ο οποίος, ενώ δεν εμπεριέχει απαραιτήτως όλα τα παραπάνω στοιχεία, εξακολουθεί οπωσδήποτε να εμπεριέχει τουλάχιστον κάποια στοιχεία μαγείας, στην περίπτωση αυτή επιτρέποντας κάποια ανέφικτα με τη χρήση φυσιολογικών μέσων επιτεύγματα.

Η φράση «τέλος του παραμυθιού» χαρίζει ακόμα και στους πιο ανυποψίαστους κι αντιθέτως, επίσης, και στο πιο εξοικειωμένο αυτί μιαν αίσθηση οικειότητας. Λόγω των αλλαγών που έχουν υποστεί τα παλιά παραμύθια – αρχικά από τους επιμελητές κειμένων της Βικτωριανής εποχής κι αργότερα από τους παραγωγούς ταινιών της σύγχρονης εποχής – το «τέλος του παραμυθιού» συνδυάζεται πλέον με μη ρεαλιστικές, μη ανθρώπινες καταστάσεις, στις οποίες δεν εντοπίζεται το παραμικρό ψεγάδι κι όπου όλα – όσο απίθανα κι αν φαίνονται – πάνε καλά. Μία κατάσταση, η οποία μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά με τη μαγεία, καθώς η πραγματικότητα δεν εξυπηρετεί και τόσο. Παρόλα αυτά, πρόκειται για μία κατάσταση τελειότητας, μη αντιπροσωπευτική της τεχνοτροπίας των παραμυθιών στο σύνολό τους, διότι όσα παραμύθια δεν έχουν υποστεί λογοκρισία, επεξεργάζονται περιπτώσεις, οι οποίες αν εξεταστούν από κοντά είναι πολύ αληθινές: όπως η εγκατάλειψη, η αιμομιξία, η κακοποίηση.

Ενώ οι σύγχρονες αντιλήψεις των επιμελητών της Βικτωριανής εποχής και του Walt Disney υπηρετoύν βραχυπρόθεσμα τους σκοπούς της ψυχαγωγίας, καταλήγουν τελικά να δημιουργούν μία εκδοχή του «πως θα όφειλαν να είναι τα πράγματα», η οποία αν συγκριθεί με την πραγματικότητα, ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιβλαβής. Ο αρχικός σκοπός των παραδοσιακών ιστοριών δεν ήταν μόνο να ψυχαγωγήσουν, αλλά και να διδάξουν: να δείξουν στους αναγνώστες ή τους ακροατές τους πως δεν είναι μονάχοι, να επικοινωνήσουν κοινωνικές στάσεις ως προς ζητήματα εκείνα που η κοινωνία αρνείται ν’ αγγίξει και να προσφέρουν πιθανές λύσεις με την αξιοποίηση της μεταφοράς της μαγείας.

Ένα παραμύθι, το οποίο λειτούργησε ακριβώς με αυτό τον τρόπο για αναρίθμητες γενεές, είναι γνωστό ανάμεσα στους λαογράφους ως το παραμύθι τύπου 510Β κατά Aarne–Thompson (βλ. Οι Τύποι των Παραδοσιακών Παραμυθιών, Antti Aarne & Stith Thompson, 1964), εντάγμενο επίσης και υπό μία κατηγορία που τιτλοφορείται «Αθέμιτη Αγάπη». Σε όσους είναι λιγότερο εξοικειωμένοι με τεχνικούς όρους, είναι ίσως γνωστό με τον τίτλο «η Βασιλοπούλα με το Γαϊδουροτόμαρο», «η Κουρελού» ή «η Χιλιογουναρένια», για να ονομάσουμε μερικές μόνο από τις πολλές παραλλαγές ενός παραμυθιού που συναντά κανείς σε ολόκληρο τον κόσμο. Η βασική ιστορία παραμένει ίδια σε όλες τις εκδοχές της.

Ξεκινά με μια βασίλισσα που πεθαίνει, ένα βασιλιά που περιγράφεται ως ο ισχυρότερος μονάρχης του κόσμου και την κόρη τους. Στην τελευταία της κουβέντα προς τον άντρα της, η βασίλισσα τον αναγκάζει να υποσχεθεί ότι σε περίπτωση που ξαναπαντρευτεί, δεν θα επιλέξει καμμία γυναίκα που δεν πληρεί κάποια συγκεκριμένη προϋπόθεση: να είναι το ίδιο όμορφη μ’ εκείνη, να της ταιριάζει το δαχτυλίδι της, να έχει μαλλιά στο ίδιο χρυσαφένιο χρώμα με το δικό της κ.ο.κ. – οι προϋποθέσεις ποικίλουν ανάλογα με την κουλτούρα. Είναι εμφανές, ότι αυτή η αρχετυπική βασίλισσα επιδιώκει με κάθε τρόπο να μην υποκατασταθεί από καμμιά άλλη κι επιλέγει να θέσει αδιανόητους όρους στον άντρα της, καθιστώντας έτσι τη δυνατότητα ενός γάμου ανέφικτη, αντί να δηλώσει εξαρχής τις προθέσεις της – το λιγότερο που θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε είναι ότι πρόκειται για μια παθητική-επιθετική προσωπικότητα, δίχως αυτό να σημαίνει ότι οι προθέσεις της είναι συνειδητά κακές. Ο βασιλιάς παραμένει ανύπαντρος για κάποια χρόνια, χωρίς να είναι σε θέση να εκπληρώσει τους όρους της υπόσχεσης που του έχει ζητηθεί να εκπληρώσει από τη σύζυγό του, μέχρι που ωριμάζει η μοναχοκόρη τους. Γίνεται προφανές ότι εκείνη, και μόνο εκείνη, ικανοποιεί τις απαραίτητες προϋποθέσεις κι αποφασίζει να την παντρευτεί προς μεγάλη φρίκη του βασιλείου του, αλλά και της βασιλοπούλας.

Επιδιώκοντας να ξεφύγει από τη μοίρα της, η βασιλιπούλα ακολουθεί το παράδειγμα της μητέρας της, προσπαθώντας να θέσει ανέφικτους όρους ή έστω να καθυστερήσει την επικείμενη ένωση (σε ορισμένες εκδοχές με δικά της τεχνάσματα, σε άλλες μέσω ενός υποκατάστατου μητρικής φιγούρας όπως η νονά νεράιδα ή – αν και σε μικρότερη συχνότητα απ’ ότι συνηθίζεται σε παραμύθια όπως «η Σταχτοπούτα» ή «η Χηναρού» – μέσω συμβουλών που λαμβάνει απευθείας από το πνεύμα της μητέρας της). Συνήθως, ζητά ένα φόρεμα από τον πατέρα της, που θα λάμπει σαν τον ήλιο, ένα φόρεμα φωτεινό σαν το φεγγάρι κι ένα πανωφόρι φτιαγμένο από το δέρμα ενός πολύτιμου ζώου ή από πολλά δέρματα που εκπροσωπούν όλα τα ζώα του κόσμου. Σε κάποιες εκδοχές, η βασιλοπούλα ζητά απευθείας την πηγή του πλούτου του πατέρα της, όπως το τομάρι ενός γαϊδάρου, ο οποίος αφοδεύει χρυσάφι στη γαλλική εκδοχή της «Γαϊδουρώς» ή αντικείμενα ακόμα πιο εξωφρενικά από οποιοδήποτε ρούχο περιγράφεται στο ρώσικο παραμύθι «το Χρυσό Φαναράκι».

Παρόλα αυτά, ο πατέρας είναι τόσο αποφασισμένος να ικανοποιήσει τις αιμομικτικές παρορμήσεις του, ώστε η μία μετά την άλλη εκπληρώνονται όλες οι απίθανες προϋποθέσεις. Όπως υποδεικνύει ο λαογράφος και λόγιος D. L. Ashliman (Incest in Indo–European Folktales, 1997), «το γεγονός ότι ο πατέρας καταφέρνει να αποκτήσει τόσο εύκολα τα φορέματα που απεικονίζουν ουράνια σώματα, μάλλον την κάνει να πιστέψει ότι οι ίδιοι οι ουρανοί συμμετέχουν σε μια συνωμοσία εναντίον της, μην επιτρέποντάς της καμμία εναλλακτική διέξοδο πέραν της διαφυγής».

Στη συγκεκριμένη ιστορία έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι ακριβώς εκείνες οι πράξεις που αρμόζουν στο καλούπι μιας σεμνής θηλυκότητας, είναι αυτές που προκαλούν προβλήματα με μία σειρά επιβλαβών αποτελεσμάτων, ενώ οι πιο δυναμικές, ανεξάρτητες πράξεις της κόρης αντιμετωπίζονται ως αναγκαίες κι επιβραβεύονται. Όταν οι προϋποθέσεις που έχει θέσει εκπληρώνονται, αντί να επιλέξει ν’ ακολουθήσει το μονοπάτι στο οποίο την υποχρεώνει να βαδίσει ο πατέρας της, συναινώντας στην ανηθικότητα της πρόθεσής του, η ηρωίδα μας επιλέγει να πάρει τη μοίρα της στα χέρια της και τρέπεται σε φυγή, μεταμφιεσμένη με το γούνινο μανδύα της, κουβαλώντας μαζί της τα πολύτιμα φορέματα που συμβολίζουν την κληρονομιά της και τη θέση της στα εγκόσμια.

Μόλις βρεθεί μακρυά από τον πολιτισμό, συνειδητοποιεί ότι βιώνει ένα είδος απώλειας. Το μόνο πλεονέκτημά της στο νέο περιβάλλον, είναι αυτό το πανωφόρι από τομάρια, το οποίο πήρε ξεγελώντας τον πατέρα της. Αυτά που υπαινίσσεται το ένδυμα αυτό έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Πρώτα απ’ όλα, έχουμε το γεγονός ότι στο σύνολό του αποτελεί δημιούργημα του κακού που επιχείρησε εναντίον της ο πατέρας της, αλλά και του τρόπου που επέλεξε η ίδια ν’ αποφύγει τη μοίρα της. Ως τέτοιο λοιπόν, μπορεί να περιγραφεί ως ένα προϊόν θάρρους και πανουργίας. Επίσης, δεν μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι αποτελείται από δέρματα, τα οποία προέκυψαν είτε από ένα μαγικό πλάσμα ή αποκτήθηκαν με μαγικά μέσα (όπως το πανωφόρι που αποτελείται από τη γούνα χιλίων διαφορετικών πλασμάτων): ο βασικός Νόμος της Διαμεσολαβημένης Επαφής (ή αλλιώς Law of Contagion/ Contagnation, όπου οποιοδήποτε κομμάτι ενός αντικειμένου διατηρεί τη σύνδεση με ολόκληρο το αρχικό αντικείμενο κι εξακολουθεί να αποτελεί τμήμα του φέροντας τις ιδιότητές του στο σύνολό τους), ο οποίος αποτελεί παράγωγο της μαγείας και των παραμυθιών, μας υποδεικνύει ότι ο μανδύας αυτός αποτελεί κάτι παραπάνω από μια πηγή ζεστασιάς ή ένα τρόπο παραλλαγής. Πρόκειται επίσης για ένα μέσο που της επιτρέπει την πρόσβαση σε μία βαθύτερη διάσταση της φύσης της κι έτσι εκεί που στο παρελθόν οι απόπειρές της για ευτυχία αποτύγχαναν, τώρα – με μαστοριά και πονηριά – είναι επιτυχείς.

Μετά από κάποιο διάστημα περιπλάνησης στο δάσος, έναν τόπο που συμβολίζει την αλλαγή και το μετασχηματισμό, μία ομάδα κυνηγών ανακαλύπτει την πριγκίπισσα και από περιέργεια για την εμφάνισή της την παίρνει μαζί στην ξένη αυλή. Αφού περάσει κάποιο χρόνο επιβιώνοντας χάρη στη σκληρή εργασία της στις κουζίνες του παλατιού, η πριγκίπισσα αναπτύσσει μια δική της στρατηγική. Είναι αποφασισμένη να τραβήξει την προσοχή του πρίγκιπα που κατοικεί στο παλάτι αυτό, αξιοποιώντας τα παραδοσιακά «δώρα της θηλυκότητάς της» (στα οποία αναφέρεται και η Maria Tatar στο έργο της The Classic Fairy Tales, 1999). Χρησιμοποιεί την εμφάνισή της, τις μαγειρικές της δεξιότητες και τις ικανότητές της εν γένει προκειμένου να συντηρήσει το ενδιαφέρον του και τη γοητεία που του προκαλεί. Το τριπλό της σχέδιο επιτυγχάνει: ο πρίγκιπας – στη γερμανική εκδοχή του παραμυθιού, η οποία είναι γνωστή ως η «Χιλιογουναρένια» (βλ. Best–Loved Folktales of the World της Joanna Cole, 1983) – αναφέρεται στα τρία αυτά στοιχεία λέγοντας ότι «ποτέ τους δεν ξανάδαν τα μάτια του μια κόρη τόσο όμορφη», «η σούπα αυτή [την οποία του έχει μαγειρέψει η ίδια] είναι μαγειρεμένη με τελείως διαφορετικό τρόπο κι έχει πολύ καλύτερη γεύση απ’ όποια σούπα έχει μαγειρευτεί ποτέ» και τελικά αναφέρει ότι παρόλο που δεν γνωρίζει ποιά είναι, θα γίνει παρόλα αυτά η αγαπημένη του γυναίκα και δεν πρόκειται να χωρίσουν ποτέ ο ένας από τον άλλο, για όσο καιρό θα ζουν.

Παρόλο που η πριγκίπισσα σε όλες τις εκδοχές του παραμυθιακού τύπου 510B αντιμετωπίζει την πιθανότητα της σεξουαλικής κακοποίησης, απεικονίζεται ως κάποια που είναι σε θέση να την αποφυγή χάριν ενός συνδυασμού απίστευτης τύχης (όπως στην περίπτωση που έχουμε έναν πατέρα που αποτελεί άμεση απειλή, επιθυμώντας μεν να προχωρήσει σε μια αιμομικτική σχέση με την ίδια του την κόρη, όντας δε παρόλα αυτά διατεθιμένος να περιμένει μέχρι τη νύχτα του γάμου για την εκπλήρωση της επιθυμίας του) και κατορθωμάτων που επιτυγχάνονται με απίθανους τρόπους (όπως η δυνατότητα να περπατά κανείς από την μία άκρη του βασιλείου στην άλλη στο διάστημα μιας μέρας, να τον ανακαλύπτουν και να τον βοηθούν αποκλειστικά ευγενικοί άνθρωποι, να έχει την τύχη να καταφεύγει σε ένα ξένο βασίλειο το οποίο ανήκει σε έναν άντρα άξιο της αγάπης της κ.ο.κ.). Κι ενώ η ιστορία εκπέμπει ένα θετικό μήνυμα στο κοινό της – όπου η κακοποίηση δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο ευθύνη του θύματος – παρουσιάζει μία σειρά προβληματικών σημείων, τα οποία θα μπορούσε κατά κύριο λόγο να αποδώσει κανείς στις ίδιες της κοινωνίες όπου δημιουργήθηκε το συγκεκριμένο παραμύθι κι ενώ το συγκεκριμένο θέμα αποτελούσε ταμπού. Κατά ειρωνεία της τύχης, το παραμύθι πρωτοεκδόθηκε σε μία περίοδο (πρόκειται για την πιο γνωστή – στη εποχή μας – μορφή του, τη «Γαϊδουρώ» και την εκδοχή του Charles Perrault το 1694), και κατά πάσα πιθανότητα αποτελούσε τη μοναδική δυνατότητα πληροφόρησης των νέων ανθρώπων που γνώριζαν να διαβάζουν για το ζήτημα της σεξουαλικής βίας (sexual predation).

Ένας από τους τρόπους με τον οποίο οι σύγχρονοι συγγραφείς επιχειρούν να αξιοποιήσουν με διδακτικό τρόπο τα παραμύθια, είναι η επανεπεξεργασία οικείων θεμάτων με  ρεαλιστικότερο τρόπο, πιο κατάλληλο για μια ανοιχτότερη κοινωνία, η οποία επιδιώκει να αντιμετωπίσει εκείνες ακριβώς τις κοινωνικές συνθήκες που επιτρέπουν σε τέτοια γεγονότα να υφίστανται και όπου οι συνέπειες της κακοποίησης δεν μπορούν να αντιστραφούν μέσω της μαγείας ή της τύχης. Συγγραφείς όπως οι Robin McKinley, Jane Yolen και Terri Windling αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης μέσω των σύγχρονων ερμηνειών των παραμυθιών του τύπου 510B στα έργα τους – πρόκειται για την «Ελαφοτομαρού», τη «Χιλιογουναρένια» και τη«Γαϊδουρώ» αντιστοίχως – εστιάζοντας στην πραγματικότητα μίας σειράς ζητημάτων, τα οποία οι προηγούμενες εκδοχές μόλις που άγγιζαν, ακόμα κι όσες πλησίαζαν κάπως περισσότερα τα σχετικά ταμπού. Ας εξετάσουμε το έργο τους, ξεκινώντας από μια προσέγγιση πιο κοντινή στο φανταστικό για να καταλήξουμε σε μία προσέγγιση αναστοχαστικότερη και περισσότερο αληθοφανή, προκειμένου να δούμε με ποιό τρόπο μεταβιβάζουν μηνύματα σε σύγκριση με τις παλαιότερες εκδοχές των παραμυθιών. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

«Ο γάιδαρος του βασιλιά» του H.J. Ford

Πριν από πάρα πολλά χρόνια, σ’ ένα βασίλειο τόσο απέραντο που μόνο ο ήλιος ήξερε που άρχιζε και που τελείωνε, ζούσε ευτυχισμένος ένας πανίσχυρος βασιλιάς.

Τούτος ο βασιλιάς, φόβος και τρόμος στον πόλεμο, είχε στο πλάι του την πιο γλυκιά κι αξιαγάπητη βασίλισσα και από τον έρωτά τους γεννήθηκε ένα κοριτσάκι που μέρα με τη μέρα γινόταν ομορφότερο.

Στον λαμπρό παλάτι τους, με τους τοίχους σκεπασμένους από ελεφαντόδοντο και στεντέφι, η ζωή κυλούσε απαλά σαν το γάργαρο νεράκι της πηγής. Κάθε μέρα έφερνε κι άλλες απολαύσεις και οι κήποι, όπου πετούσαν τα πιο σπάνια πουλιά, αντηχούσαν από γέλια και τραγούδια.

Ανάμεσα στα πλούτη που ο βασιλιάς συσσώρευε ασταμάτητα, υπήρχε κάτι για το οποίο θα θυσίαζε χωρίς δισταγμό όλη του την περιουσία. Ο θησαυρός αυτός, που του ήτανε πολύτιμος όσο και οι χτύποι της καρδιάς του, δεν ήτανε κρυμμένος σε καμιά σκοτεινή κρυψώνα, αλλά βρισκότανε μπροστά στα μάτια ολωνών, μέσα στους στάβλους του παλατιού. Εκεί όπου θα περίμενε κανείς να θαυμάσει ένα ατίθασο καθαρόαιμο, στεκόταν ένας απλός γάιδαρος, ίδιος  κι απαράλλαχτος με όταν τ’ άλλα γαϊδούρια της οικουμένης. Όμως τούτο το ζώο, που το βελούδινο αυτάκι του το ‘χε αγγίξει μαγικό ραβδί, είχε μια καταπληκτική ιδιότητα: αντί να λερώνει τα άχυρά του με ταπεινή κοπριά, κάθε πρωί τα γέμιζε με σκούδα και ολόχρυσα λουδοβίκια.

Κι ο βασιλιάς, που πιο πολύ απ’ όλα νοιαζότανε για την καλή υγεία αυτού του ανεκτίμητου ζώου, πέρναγε κάθε μέρα μαζί του πολλές ώρες βγάζοντάς το βόλτα στο παχύ χορτάρι του πάρκου του.

Αλλά η ζωή των ανθρώπων δεν είναι σταθερή όπως η πορεία του ήλιου και η ευτυχία τους μπορεί να γίνει κομμάτια, σαν το βάζο που το αναποδογύρισε ξαφνικά ο αέρας. Έτσι, ήρθε ένα φοβερό πρωί που η βασίλισσα, άρρωστη με ψηλό πυρετό, δεν σηκώθηκε απ’ το κρεβάτι της. Τρελός από ανησυχία, ο βασιλιάς κάλεσε τους καλύτερους γιατρούς της χώρας, που έτρεξαν αμέσως στο προσκέφαλό της. Δυστυχώς, όμως, κανένα από τα φάρμακά τους δεν κατάφερε να γιατρέψει την άγνωστη αρρώστια της που χειροτέρευε συνεχώς.

Όταν η βασίλισσα κατάλαβε ότι οι δυνάμεις που της μένανε ήταν λιγοστές κι όταν είχε φτάσει η στιγμή του αποχαιρετισμού, φώναξε τον άντρα της και του είπε:

– Βασιλιά και άντρα μου, απ’ τη χλωμάδα του προσώπου μου θα έχεις καταλάβει ότι εγώ πια αφήνω αυτόν τον κόσμο, όπου έζησα τόσο ευτυχισμένη κοντά σου. Πριν σου πω καλή αντάμωση για πάντα, θέλω να μου κάνεις μια τελευταία χάρη: θα ‘ρθει η μέρα που ο πόνος για το χαμό μου θα σου δαγκώνει λιγότερο την καρδιά και θα σκεφτείς να πάρεις μιαν άλλη γυναίκα. Πάρε λοιπόν αυτό το δαχτυλίδι μου με το ρουμπίνι και να μου υποσχεθείς πως σε όποια κάνει, αυτή θα παντρευτείς.

Πνιγμένος στα δάκρυα ο βασιλιάς διαμαρτυρήθηκε πως μέχρι την τελευταία του πνοή εκείνη θα ήταν πάντα η λατρεμένη του γυναίκα. Όμως η βασίλισσα, επέμενε τόσο πολύ, που στο τέλος της έδωσε την υπόσχεση που ήθελε. Λίγο πιο ύστερα, έσβησε στην αγκαλιά του άντρα της, σίγουρη ότι μ’ αυτόν τον όρκο θα μένανε δεμένοι ως το θάνατο.

Αφού έκλεψε και θρήνησε για πολλούς μήνες, ένα ωραίο πρωί ο βασιλιάς διαπίστωσε ότι πονούσε πολύ λιγότερο. Μια χαρούμενη διάθεση, ξεχασμένη εδώ και πολύ καιρό, σα να του γαργαλούσε την καρδιά και του ήρθε η επιθυμία να ξαναπαντρευτεί. Θέλοντας να μείνει πιστός στον όρκο που έδωσε στη βασίλισσα, έβγαλε ντελάλη να μαζευτούνε όλες οι αρχοντοπούλες στο βασίλειο να δοκιμάσουνε το δαχτυλίδι, γιατί σ’ όποια ταίριαζε θα την έπαιρνε γυναίκα. Το δαχτυλίδι όμως δεν έκανε σε καμιά κι ο βασιλιάς το έριξε απογοητευμένος σ’ ένα σεντούκι.

Πέρασαν μερικά χρόνια και βρίσκοντας η βασιλοπούλα το δαχτυλίδι, το φόρεσε και της ταίριαξε μια χαρά. Μόλις το είδε ο βασιλιάς είπε πως, για να τηρήσει την υπόσχεση που είχε δώσει στη βασίλισσα, έπρεπε να την πάρει γυναίκα του.

Dore_donkeyskin

«Το Γαϊδουροτόμαρο» του Gustave Dore

Η κόρη του βασιλιά κατατρόμαξε με τα σχέδια του πατέρα της κι έκλαιγε ασταμάτητα για επτά μερόνυχτα. Μη μπορώντας να βρει καμιά λύση στη δυστυχία που τη βασάνιζε, αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια και συμβουλή από τη νεράιδα των Πασχαλιών, τη νονά της. Αυτή, που έμενε σ’ ένα παλάτι από κοράλι και μάρμαρο κρυμμένο βαθιά μέσα στο δάσος, δεν ξαφνιάστηκε καθόλου όταν την είδε να φτάνει.

– Ξέρω ποια στενοχώρια σε φέρνει σήμερα εδώ και καταλαβαίνω τον πόνο σου γιατί αυτό που σου λέει η καρδιά σου είναι το σωστό: ποτέ η κόρη δεν πρέπει να παντρεύεται τον πατέρα. Άκου λοιπόν τι πρέπει να κάνεις για να ξεφύγεις απ’ αυτό το γάμο: θα κάνεις ότι υποχωρείς στη θέληση του πατέρα σου κι ότι δέχεσαι να τον παντρευτείς με τον όρο να σου προσφέρει ένα φόρεμα που θα ‘χει το χρώμα του καιρού. Ούτε τα πλούτη του, ούτε η δύναμή του θα του χρησιμέψουν, γιατί τέτοιο φόρεμα είναι αδύνατο να φτιαχτεί κι έτσι εσύ θα απαλλαχτείς από την υπόσχεσή σου. Πήγαινε και μη φοβάσαι. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Με ελληνικούς υποτίτλους εδώ.

[…] Για τους δυνάστες, ωστόσο, πάντα εκείνοι που φταίνε είναι οι καταπιεζόμενοι (που, φυσικά, δεν τους ονομάζουν ποτέ «καταπιεζόμενους», αλλά – ανάλογα με το αν είναι συμπατριώτες τους ή όχι – «αυτοί εκεί» ή «οι τυφλές και φθονερές μάζες» ή «οι άγριοι» ή «οι ιθαγενείς» ή «οι ανατροπείς») γιατί είναι «βίαιοι», «βάρβαροι», «κακοί» ή «θηριώδεις» όταν αντιδρούν στη βία των καταπιεστών.

Κι όμως – όσο κι αυτό φαίνεται παράδοξο – ακριβώς μέσα στην απάντηση του καταπιεζόμενου προς τη βία του δυνάστη του μπορεί να βρει κανείς μιαν εκδήλωση αγάπης. Συνειδητά ή υποσυνείδητα η πράξη ανταρσίας του καταπιεζόμενου (μια πράξη που είναι πάντοτε ή σχεδόν πάντοτε τόσο βίαιη όσο και η αρχική βία του καταπιεστή) μπορεί να εγκαινιάσει την αγάπη. Γιατί ενώ η βία του δυνάστη εμποδίζει τον καταπιεζόμενο να αρτιωθεί σαν άνθρωπος, η απάντηση του καταπιεζόμενου σ’ αυτή τη βία θεμελιώνεται πάνω στην επιδίωξη του δικαιώματός του να είναι άνθρωπος. Καθώς οι δυνάστες απανθρωπίζουν άλλους και παραβιάζουν τα δικαιώματά τους, γίνονται και οι ίδιοι απάνθρωποι. Ο καταπιεζόμενος που αγωνίζεται να γίνει άνθρωπος, αφαιρεί από το δυνάστη τη δύναμη να κυριαρχεί και να καταπιέζει, και έτσι αποκαθιστά στους δυνάστες την ανθρωπιά που είχαν χάσει κατά την άσκηση της κυριαρχίας.

Μόνον οι καταπιεζόμενοι είναι εκείνοι που λυτρώνοντας τον εαυτό τους μπορούν να ελευθερώσουν και τους δυνάστες τους. Οι τελευταίοι, όντας μια καταπιεστική τάξη, δεν μπορούν να ελευθερώσουν ούτε τους άλλους ούτε τον εαυτό τους. Γι’ αυτό μπαίνει σαν ουσιαστικό καθήκον στους καταπιεζόμενους να αναλάβουν τον αγώνα για να άρουν την αντίφαση μέσα στην οποία είναι μπλεγμένοι. Και η αντίφαση αυτή θα λυθεί με την εμφάνιση του καινούργιου ανθρώπου, που δεν θα είναι ούτε καταπιεστής, ούτε καταπιεζόμενος – ένας άνθρωπος που βρίσκεται στο δρόμο της απελευθέρωσης. Αν ο σκοπός των καταπιεζομένων είναι να γίνουν άρτιοι άνθρωποι, αυτό δεν θα το πετύχουν αντιστρέφοντας απλώς τους όρους της αντίφασης, αλλάζοντας απλώς τη θέση των πόλων της.

[…] Για τους δυνάστες υπάρχει μόνο ένα δικαίωμα: το δικαίωμά τους να ζουν ήσυχα, και απλώς παραχωρούσαν – δίχως να το αναγνωρίζουν πάντοτε – στους καταπιεζόμενους το δικαίωμα της επιβίωσης, μόνο και μόνο επειδή η ύπαρξη των καταπιεζομένων ήταν αναγκαία για τη δική τους ύπαρξη.

Μια τέτοια συμπεριφορά και μια τέτοια αντίληψη για τον κόσμο και τους ανθρώπους (που αναγκαστικά οδηγεί τους δυνάστες ν’ αντιστέκονται στην εγκαθίδρυση ενός καινούργιου καθεστώτος) εξηγείται από τα βιώματά τους ως κυρίαρχης τάξης. Με την εδραίωση μιας κατάστασης βίας και καταπίεσης, γεννιέται ολόκληρος ένας τρόπος ζωής και συμπεριφοράς γι’ αυτούς που πιάστηκαν στα γρανάζια της – δυνάστες και καταπιεζόμενους. Όλοι βυθίζονται μέσα σ’ αυτή την κατάσταση και όλοι έχουν τα σημάδια της καταπίεσης. Μια ανάλυση της υπαρξιακής κατάστασης καταπίεσης αποκαλύπτει ότι η αρχή της βρίσκεται σε μια πράξη βίας – που την άρχισαν οι κατέχοντες τη δύναμη. Αυτή η βία, σαν διαδικασία, διαιωνίζεται από γενιά σε γενιά των καταπιεστών, που γίνονται οι κληρονόμοι της και πλάθονται μέσα στο κλίμα της. Το κλίμα αυτό δημιουργεί στο δυνάστη μιαν ισχυρή συνείδηση κτήτορα – κτήτορα του κόσμου και των ανθρώπων. Πέρα από τη συγκεκριμένη, άμεση, υλική κατοχή του κόσμου και των ανθρώπων, η συνείδηση του δυνάστη δεν μπορεί να νοηθεί – ούτε καν να υπάρξει. Ο Fromm αναλύοντας αυτού του είδους τη συνείδηση προσθέτει ότι χωρίς μια τέτοια κατοχή ο δυνάστης «χάνει την επαφή του με τον κόσμο». Η συνείδηση του δυνάστη τείνει να μετασχηματίζει το καθετί γύρω του σε αντικείμενο της κυριαρχίας του. Η γη, η ιδιοκτησία, η παραγωγή, τα δημιουργήματα του ανθρώπου, οι άνθρωποι οι ίδιοι, ο χρόνος – όλα καταντούν στην κατάσταση αντικειμένων που βρίσκονται στη διάθεσή του.

Τόσο ασυγκράτητη είναι η μανία του δυνάστη να κατέχει, ώστε του γίνεται πεποίθηση ότι είναι δυνατό να μετατρέπει το καθετί σε αντικείμενο της αγοραστικής του δύναμης. Από εδώ πηγάζει και η στενά υλιστική αντίληψή τους για την ύπαρξη. Το χρήμα γίνεται το μέτρο όλων των πραγμάτων και το κέρδος ο πρώτιστος σκοπός. Για τους δυνάστες ό,τι αξίζει είναι να έχεις όσο γίνεται περισσότερα, έστω και με τίμημα την ολοένα μεγαλύτερη φτώχεια του καταπιεζόμενου. Γι’ αυτούς είσαι σημαίνει έχεις, σημαίνει είσαι μέλος της τάξης των «εχόντων».

Σαν καρπωτές της κατάστασης καταπίεσης, οι δυνάστες δεν αντιλαμβάνονται ότι αν το έχειν είναι όρος του υπάρχειν, σημαίνει πως πρόκειται για έναν αναγκαίο όρο για όλους τους ανθρώπους. Να γιατί η γενναιοψυχία τους είναι ψεύτικη. Η ανθρωπιά γι’ αυτούς είναι ένα «πράγμα» και το κατέχουν σαν αποκλειστικό δικαίωμα, σαν μια κληρονομιά. Για τη συνείδηση του δυνάστη, η εξανθρώπιση των «άλλων», του λαού στο σύνολό του, εμφανίζεται όχι σαν επιδίωξη για πλήρη ανθρωπιά, αλλά σαν ανατρεπτική ενέργεια. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ζχφχζω

Η Maya Deren πίστευε ότι βασική λειτουργία της τέχνης είναι η δημιουργία βιωμάτων. Ο παραπάνω «διαλογισμός ως προς τη βία» κινηματογραφήθηκε το 1948. Στο φιλμ αξιοποιεί τη χορευτική έκφραση του Chao-Li Chi για να εξερευνήσει και να αφηγηθεί τη σχέση ανάμεσα στη βία και την ομορφιά.

Η προσέγγιση στο δρόμο (streetwork) αποτελεί μια μορφή κοινωνικής παρέμβασης, η οποία έχει σαν στόχο τη δημιουργία υποστηρικτικής σχέσης με ανθρώπους, που έχοντας βιώσει χρόνιο κοινωνικό αποκλεισμό, δε διαθέτουν πλέον πρόσβαση σε κοινωνικές δομές και θεσμούς. Έχει επίσης σα στόχο την ενδυνάμωση/ κινητοποίηση των ανθρώπων αυτών, ενώ την ίδια στιγμή οι ίδιες οι κοινωνικές δομές μέσω της δράσης τους αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη ως προς το ρόλο που διαδραματίζουν εντός των συνθηκών κοινωνικού αποκλεισμού και ως προς την αναπαραγωγή διακρίσεων εκ μέρους τους. Προγράμματα προσέγγισης στο δρόμο βρίσκει κανείς σε ολόκληρο τον κόσμο. Το καθένα παρουσιάζει τα δικά του χαρακτηριστικά, ανάλογα με το προφίλ του εκάστοτε πλαισίου (κάποια έχουν ακτιβιστικότερο χαρακτήρα, άλλα είναι πλήρως ενσωματωμένα στις επίσημες κοινωνικές δομές). Η πλειοψηφία των παρεμβάσεων στην Ελλάδα αφορά κατά κύριο λόγο χρήστες ουσιών, αστέγους, εκδιδόμενες/ους, παιδιά που εργάζονται στο δρόμο. Κανείς – προς το παρόν – δε φαίνεται να εστιάζει τη δράση του στην εργασία με νέους (αλλά και λιγότερο νέους) που θα κατατάσσονταν στην κατηγορία του «θύτη», αντί του «θύματος». Για παράδειγμα ομάδες νέων που παρουσιάζουν σοβαρές παραβατικές συμπεριφορές (για παράδειγμα ασκούν βία – ως οπαδοί ποδοσφαιρικών ομάδων, ως μέλη οργανώσεων με ρατσιστικό προσανατολισμό κ.ο.κ.). Η θέση αυτή αφενός αναπαράγει μια αντίληψη και στάση που κατά μία έννοια προάγει τη θυματοποίηση σε ό,τι αφορά την κατανόηση των κοινωνικών φαινομένων, αφετέρου «ξεπλένει» από τα χέρια μας τις ευθύνες όλων μας σε ό,τι αφορά τη συνειδητή ή μη συμμετοχή μας στη διαμόρφωση των συνθηκών εκείνων που ευνοούν την ανάπτυξη της βίας, δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την άσκηση βίας σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο.

Για να προχωρήσει κανείς ένα βήμα παραπέρα, έχει ν’ αναρωτηθεί τα εξής:

  • Ο δράστης ενός περιστατικού βίας είναι εξίσου θύμα της βίας που έχει ασκήσει και αν ναι, με ποιό τρόπο;
  • Οι θεσμοί και τα άτομα (δηλαδή οι πολίτες) κατά πόσο φέρουν ευθύνη για τα περιστατικά βίας που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη καθημερινότητα;
  • Ποιά είναι η σχέση θύτη – θύματος και ποιές είναι οι αμφισημίες που χαρακτηρίζουν κάθε «ρόλο»;

Όποια απάντηση κι αν δώσει κανείς στα παραπάνω ερωτήματα, έχει νόημα να προχωρήσουμε ως άτομα και ως κοινωνικά σύνολα σε μία συζήτηση ως προς το φαινόμενο της βίας.

Ως έναρξη ενός σχετικού προβληματισμού, ακολουθεί η συνοπτική περιγραφή ενός προγράμματος κοινωνικής παρέμβασης, το οποίο αφορούσε 200 νέους 12-18 ετών που εμπλέκονταν σε περιστατικά αυξημένης ρατσιστικής βίας (ως δράστες) στο Bermondsey του Νότιου Λονδίνου – όχι αποκλειστικά ‘λευκοί’ ή άντρες. Πρόκειται για το Bede Anti-Racist Detached Youth Project (1991-1993), το οποίο συντόνιζαν οι Aine Woods, Ray Barker και Santiago Kamara. Το 1997 η Stella Dadzie (που συμμετείχε ως εκπαιδεύτρια, σύμβουλος και ερευνήτρια) δημοσίευσε τη σχετική αναφορά με τίτλο «Blood, Sweat and Tears: A Report of the Bede Anti-Racist Detached Youth Work Project».

Γράφει η ίδια:

«Χρειάστηκε να περάσει ένας χρόνος περίπου, μέχρι η ομάδα να γίνει έστω κι ελάχιστα αποδεκτή από την κοινότητα – ένα χρόνο φραστικών κακοποιήσεων, απειλών και τον εμπρησμό των χώρων μας – δεν έγινε φυσικά αποδεκτή απ’ όλους, αλλά από αρκετούς. Τόσους ώστε να αντιλαμβάνεται κανείς τη διαφορά. Παραλήπτης όλης αυτής της οργής των νέων ήταν μια ομάδα τριών ατόμων: μια μικροκαμωμένη Ιρλανδέζα, ένας ακτιβιστής και πρώην μέλος του Εθνικού Μετώπου (Natioanal Front) κι ένας ψηλός μαύρος άντρας. Το τριετές πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από τον Εθνικό Οργανισμός Νεότητας, ενώ η ομάδα δραστηριοποιήθηκε σε μια περιοχή όπου οι ρατσιστικές επιθέσεις ήταν τόσο συνηθισμένες, ώστε όσοι ανήκαν σε εθνικές μειονότητες ή είχαν μαύρο δέρμα δεν τολμούσαν να ξεμυτίσουν από τα σπίτια τους τις νύχτες. Όλα ξεκίνησαν σε μια περίοδο όπου οι φόνοι των Stephen Lawrence – ενός μαύρου εφήβου ο οποίος στεκόταν στη στάση ενός λεωφορείου τη μέρα του φόνου – Rolan Adams και Rohit Duggal ήταν ακόμα «φρέσκοι» στο μυαλό των περισσοτέρων στη χώρα.

‘Η διαδικασία της γνωριμίας με αυτούς τους νέους ανθρώπους ήταν αργή και επώδυνη, αλλά σύντομα συνήθισαν να με βλέπουν στην περιοχή τους’ λέει η Woods.

Η ομάδα εργαζόταν εντατικά: συναντούσε κόσμο που εστίαζε στην εργασία με νέους (εμψυχωτές), επισκεπτόταν τα στέκια τους, ερχόταν σε συνδιαλλαγή με αστυνομικούς και κοινωνικούς λειτουργούς που γνώριζαν καλά τις συμμορίες της περιοχής και τους αργηγούς τους. Δεν αποτελεί καμμία ιδιαίτερη έκπληξη λοιπόν, το ότι η ομάδα έχει τόσο πολλές ιστορίες να αφηγηθεί.

‘Αφού καταφέραμε να εδραιωθούμε και να γίνουμε γνωστοί, στήσαμε ένα χώρο φιλοξενίας για γυναίκες-πρόσφυγες, λευκές και μαύρες’ αφηγείται η Woods. ‘Αλλά ένα Σαββατοκύριακο, όταν κανείς από μας δε βρισκόταν σε υπηρεσία, τηλεφώνησα στο γραφείο μου κατά τις οκτώ και μία μαύρη γυναίκα μου είπε: «Έλα γρήγορα, οι νεαροί εκτοξεύουν πέτρες στο κτίριο.» Την ικέτευσα να μην καλέσει την αστυνομία, πήρα τ’ αμάξι μου κι όταν έφτασα είδα 40 νέους άντρες, οι περισσότεροι γύρω στο 1,80 μ. ύψος, οι οποίοι κλωτσούσαν την πόρτα για να την σπάσουν, ουρλιάζοντας ρατσιστικά σχόλια και μουτζουρώνοντας όλους τους γύρω τοίχους με ρατσιστικά γκράφιτι.

‘Όταν τους είδα, πραγματικά έγινα έξαλλη. Αν και έχασα την ψυχραιμία μου όμως, ποτέ δεν έχασα τον αυτοέλεγχό μου. Καθώς προχωρούσα προς το κτίριο, παραμέριζαν μπροστά μου σα να ‘ταν η Ερυθρά Θάλασσα. Αν και μικροκαμωμένη, είχα δουλέψει πολύ σκληρά για να κερδίσω το σεβασμό τους. Ήταν φυσικά όλοι τους εκτός εαυτού, έχοντας καταναλώσει ένα σωρό ουσίες κι αλκοόλ’, αναφέρει.

Τελικά, οι γυναίκες κατάφεραν ν’ αφήσουν το κτίριο δίχως να τραυματιστεί καμιά τους. Και μέχρι να νυχτώσει για τα καλά, οι ίδιοι οι νέοι βοηθούσαν να καθαριστούν τα γκράφιτι από τους τοίχους. Τις επόμενες μέρες διαπραγματεύτηκαν όλοι από κοινού τους κανόνες εκείνους που θα έπρεπε να τηρούνται για να μπορούν να χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις του Bede συχνότερα.» Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Jungle with Lion», Henri Rousseau

Όλοι σχεδόν χαρήκαν όταν παντρεύτηκε η κόρη του Κουμάλο. Κι ο Κουμάλο με τη σειρά του χάρηκε με τις αγελάδες που έλαβε για προίκα από το γαμπρό του. Η γυναίκα του Κουμάλο χάρηκε επίσης που πλέον δεν θα έπρεπε να ανησυχεί για το τι σόι άντρα θα παντρευόταν η κόρη της. Αλλά και η ίδια η κόρη χάρηκε που είχε βρει έναν τόσο καλό και δυνατό σύζυγο.

Μόνο ο αδερφός της νύφης φαινόταν δυστυχισμένος.

«Νομίζω ότι η αδερφή μου έχει παντρευτεί ένα λιοντάρι», είπε στους φίλους του. «Πραγματικά πιστεύω ότι είναι ένα λιοντάρι μεταμφιεσμένο σε άνθρωπο».

Κανείς τους δεν τον πήρε στα σοβαρά και όλοι τους περιγέλασαν το νέο άντρα γι’ αυτά που έλεγε. Αλλά ο αδερφός γνώριζε καλά πως είχε δίκιο και δε μπορούσε να βρει τρόπο να μιλήσει για το θέμα στον άντρα της αδερφής του.

«Δεν μπορώ να μιλήσω μ’ ένα λιοντάρι», είπε.

Πέρασαν αρκετά χρόνια και η νέα γυναίκα είχε αποκτήσει πλέον δύο δυνατούς γιούς, το ίδιο όμορφους με τον πατέρα τους. Κι όμως ακόμα, ο αδερφός της μουρμούραγε πως ο σύζυγος δεν είναι παρά ένα λιοντάρι μεταμφιεσμένο σε άνθρωπο και συνέχιζε ν’ αρνιέται την παραμικρή επαφή μαζί του.

«Γίνεσαι ανόητος», του είπε ο Κουμάλο. «Κοίταξε όλα αυτά τα γελάδια που μου έφερε ο άντρας της κόρης μου όταν την παντρεύτηκε. Που θα τα έβρισκε όλα αυτά ένα λιοντάρι;»

Ο νέος δεν μπορούσε να δώσει απάντηση στο ερώτημα, αλλά γνώμη δεν άλλαζε. Γνώριζε καλά πως αργά ή γρήγορα θα προκύψουν μπλεξίματα. Και πράγματι, μια μέρα ήρθε η αδερφή του και ζήτησε να του μιλήσει και να μην τους ακούσει κανένας άλλος.

«Ανησυχώ για τον άντρα μου», ψιθύρισε στον αδερφό της. «Είναι περίεργη η μυρωδιά του.»

«Τί είδους μυρωδιά είναι αυτή;», τη ρώτησε.

Η γυναίκα σήκωσε τους ώμους της. «Είναι μια παράξενη μυρωδιά», του είπε. «Δεν μπορώ να την περιγράψω.

Προκειμένου να τη βοηθήσει, συμφώνησε να πάει μέχρι την καλύβα της και να μυρίσει τα πράγματα του άντρα της, ο οποίος εκείνη την ώρα έλειπε. Τα μύρισε και κατσούφιασε.

«Αυτή είναι η μυρωδιά ενός λιονταριού», είπε. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

What I will

I will not
dance to your war
drum. I will
not lend my soul nor
my bones to your war
drum. I will
not dance to your
beating. I know that beat.
It is lifeless. I know
intimately that skin
you are hitting. It
was alive once
hunted stolen
stretched. I will
not dance to your drummed
up war. I will not pop
spin beak for you. I
will not hate for you or
even hate you. I will
not kill for you. Especially
I will not die
for you. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΦΩΝΗ ΕΚ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

...ας αναλογιστούμε λίγο την έννοιας της φωνής (είτε γραπτής, είτε προφορικής) - φύεται στο φως ή μάλλον φως και φωνή ριζώνουν στο ένα και ίδιο 'φω'... έτσι δια-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω κάτι προσεγγίζοντάς το από διαφορετικά σημεία θέασης, ενώ συμ-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω ένα θέμα από συμπληρωματικά σημεία θέασης... όπως και να 'χει, εν αρχή είν' η φωνή... δηλαδή το φως!

(ΕΞ)ΥΦΑΙΝΟΝΤΑΣ…

ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ

Γη Ινδία Τίνα Λυ. Τίνα Λυγδοπούλου άνθρωποι άνθρωπος άνοιξη έρωτας ήλιος αγάπη αλλαγές αναζήτηση αυτογνωσία αυτόχθονες αφήγηση αφήγηση παραμυθιών βίντεο βιβλιοπωλείο Περιπλανήσεις βροχή γυναίκες δάσος δέντρα δημιουργικότητα διαφορετικές ματιές δύναμη εαυτός εκπαίδευση ελευθερία εξιστόρηση εποχές ζωή ζωή & θάνατος ζωγραφική ζώα η τέχνη ως μέσο κοινωνικής-πολιτισμικής εμψύχωσης θάλασσα ιστορίες κείμενα κινούμενα σχέδια κοινωνικές αφηγήσεις κοινωνικές ταυτότητες κόσμος λαϊκά παραμύθια μαγικά παραμύθια μετανάστες & πρόσφυγες μουσική μύθοι νερό ντοκυμαντέρ νύχτα ο Άλλος ουρανός παιδιά παραμύθια παραμύθια σοφίας ποίηση πουλιά προφορική αφήγηση πόλη σκοτάδι & φως στερεότυπα συνύπαρξη σχέσεις σχέση φυσικού-κοινωνικού περιβάλλοντος σύμπαν ταινίες μικρού μήκους τροφή για το νου & την καρδιά φεγγάρι φωτογραφία φύλο φύση χειμώνας χορός ψυχή όνειρα

ΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ…

Αν θέλεις να λαμβάνεις ειδοποίηση μέσω ηλ. ταχυδρομείου, κάθε φορά που αναρτούμε νέο κείμενο, συμπλήρωσε τη διεύθυνσή σου εδώ.

Advertisements
Σπόροι στην Πόλη

Ομάδες φύλαξης και καλλιέργειας των παραδοσιακών σπόρων στην Αττική - μας ενώνει η αγάπη και η φροντίδα μας για το σπόρο: το σπόρο ως πηγή ζωής και ως κοινό αγαθό και όχι ως πατενταρισμένο προϊόν προς εμπορική εκμετάλλευση.

δρυάδες

δίκτυο σποροπαραγωγής για τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών

ecologicalfeminism

Just another WordPress.com site

Les Sentiers de l’Utopie | Paths Through Utopia

A 7 month journey through Europe in search of Utopian ways of living despite capitalism.

Living in Circles - the blog

Towards a permanent, regenerative culture

Άλφα Κενταύρου Β

Άλφα Κενταύρου Β... επειδή κάποιες φορές ονειρευόμαστε και ταξιδεύουμε

Άλφα Κενταύρου Α

1ο Δ.Σ.Μελισσίων Τάξη Α1

Mataroa Research Network

Mataroa Research Network for a new Mediterranean Imaginary - Δίκτυο Έρευνας για ένα νέο Μεσογειακό Φαντασιακό - شبكة بحث (البحر الابيض) المتوسط - Yeni Akdeniz Hayali için Araştırma Ağı - Red de Investigación de un nuevo imaginario Mediterráneo - Rete di ricerca per un nuovo immaginario del Mediterraneo - Rrjeti Studim për një imagjinare të ri mesdhetar - Xarxa d'Investigació d'un nou imaginari Mediterrani - Réseau de recherche pour un nouvel imaginaire méditerranéen - Истраживачка мрежа за нову Медитерана имагинарног - רשת מחקר לדמיוני ים תיכוני חדש

The Herbarium

Blog for Traditional Herbalists in Times of Transition

A Grimm Project

242 fairy tales, 242 writing prompts.

Λάσπη στ' αστέρια

...ρεπορτάζ απο τη φύση (και όχι μόνο)

rationalinsurgent

Dedicated to spreading knowledge about nonviolent resistance

Το Σχολικό Δίκτυο των Ορέων

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΤΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Backstrap Weaving

My weaving , my indigenous teachers, my inspiration, tutorials and more........

Indigenize!

Rekindle Your Wild Joy and sense of deep Belonging through spiritual ecopsychology and the arts, incl. bioregional awareness, animistic perspectives, strategies for simple living, & low/no-tech DIY fun.

The Eldrum Tree

Join us under the Eldrum Tree! Plant lore, Herbal Shenanigans, Crafts, Creations and Writings on Nature.

Sommerzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Frühlingszeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Winterzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Herbstzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

the slow mood movement

resisting the buying and selling of "fast moods"

Global Network on Sustainability and Education

community to cope with climate change by means of education

Deep Green Permaculture

Connecting People to Nature, Empowering People to Live Sustainably

PermaculturePower

Spreading the permaculture word - Create your own environment!

the GrowYourFood blog

Plant A Seed. Grow Organic. Eat What You Grow.

Folklore and Fairytales

Folkore, Fairy Tales, Myths and Legends from Around the World

Urban Botany

Just another WordPress.com site

Beginner's Guide to Sailing

Everything you need to know before you set sail

Radical Botany

Restoring the connection between native plants and humans

ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ

πουλάκια είν' και κελαηδούν, πουλάκια είν' και λένε............................ Γίνε ΕΚΔΟΤΗΣ του εαυτού σου (εκδώσου, καλέ! νταβατζήδες θέλεις;)

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και... όλα τα άλλα

ΦΑΣΟΥΛΙ

Δίκτυο Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης

Συλλογικοί λαχανόκηποι

η επανάσταση της Γης και του ανθρώπου

Ποίηση στη σκάλα

υπομονή για τον καιρό του θερισμού ||____||

Art Passions

Fairy tales are the myths we live by

Whispering Earth

Nature patiently waits and we have only to turn back to her to find relief from our suffering - Dr Bach