You are currently browsing the tag archive for the ‘δημιουργικότητα’ tag.

«Infinite Creativity» P.C. Turczyn

Με ελληνικούς υποτίτλους εδώ.

The Deschooling Convivium

[…] Ο εκπαιδευτής βασίζεται στη δημιουργία δεδομένων συνθηκών που επιτρέπουν στο μαθητή να αναπτύξει πρότυπες αντιδράσεις. Ο εκπαιδευτής καθοδηγητής ή παιδαγωγός αποβλέπει στο να ενθαρρύνει μια αμοιβαία σχέση που προάγει τη μάθηση. Συνδυάζει ανθρώπους που ξεκινούν με προσωπικά, άλυτα ερωτήματα. Ενθαρρύνει στην καλύτερη περίπτωση το μαθητή να διατυπώσει την αμηχανία του, αφού μόνον μια ξεκάθαρη διατύπωση μπορεί να του επιτρέψει να αποκαταστασήσει μια αντιστοιχία με κάποιον που ωθείται την ίδια στιγμή, με την ίδια έννοια, προς την έρευνα του ίδιου προβλήματος.

Η δημιουργία της αντιστοιχίας αυτής για εκπαιδευτικούς σκοπούς φαίνεται κατ’ αρχήν πιο δύσκολη παρά η εξεύρεση εκπαιδευτών και παικτών για ένα αγώνισμα. Ένας λόγος είναι ο βαθύς φόβος που μας έχει εμφυτέψει το σχολείο, ένας φόβος που μας κάνει επικριτικούς. Η μη εξουσιοδοτημένη συναλλαγή ειδικοτήτων – ακόμη και ανεπιθύμητων ειδικοτήτων – είναι λιγότερο απρόβλεπτη και επομένως φαίνεται λιγότερο επικίνδυνη από την απεριόριστη δυνατότητα επαφής μεταξύ ανθρώπων που συμμερίζονται ένα πρόβλημα που, τη στιγμή εκείνη, είναι γι’ αυτούς σημαντικό από κοινωνική, εγκεφαλική και συναισθηματική άποψη.

Ο Βραζιλιάνος καθηγητής Πάουλο Φρέιρε, το γνωρίζει αυτό από προσωπική εμπειρία. Ανακάλυψε ότι κάθε ενήλικος μπορεί να μάθει να διαβάζει μέσα σε σαράντα ώρες αν οι πρώτες λέξεις που μαθαίνει να αποκρυπτογραφεί είναι φορτισμένες με πολιτικό περιεχόμενο. Ο Φρέιρε έχει με τέτοιο τρόπο εκπαιδεύσει τους συνεργάτες του, ώστε να εντοπίζουν λέξεις που δηλώνουν σημαντικά τρέχοντα θέματα όπως π.χ. στην περίπτωση των χωριών, το άνοιγμα ενός πηγαδιού ή ο ανατοκισμός των χρεών που οφείλουν στους γαιοκτήμονες. Το βράδυ οι χωρικοί μαζεύονται για να συναντήσουν αυτές τις λέξεις-κλειδιά. Αρχίζουν ν’ αντιλαμβάνονται ότι κάθε λέξη παραμένει γραμμένη στον πίνακα ακόμη και μετά την εκστόμισή της. Τα γράμματα συνεχίζουν να απελευθερώνουν την πραγματικότητα και να την καθιστούν ευκολοχείριστη. Έχω πολύ συχνά γίνει μάρτυρας του πόσο οι συνομιλητές αυτοί πλαταίνουν την κοινωνική τους επίγνωση και του πόσο ωθούνται στην πολιτική δράση μόλις μάθουν ανάγνωση. Φαίνονται σα να αδράχνουν την πραγματικότητα μόλις μάθουν να γράφουν. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Περίληψη

Το παρακάτω κείμενο εξετάζει τα πλεονεκτήματα της αφήγησης ιστοριών στη θεραπεία, ειδικότερα εάν πρόκειται για θεραπεία που αξιοποιεί τη δημιουργικόητα και την τέχνη. Διερευνεί τον τρόπο με τον οποίο η δημιουργικότητα και η δημιουργική διαδικασία αποτελούν βασικά στοιχεία της αφήγησης και πως – όσο περισσότερο εμπεριέχει κανείς τη δημιουργικότητα – αυξάνεται η δυναμική του πελάτη για μάθηση κι ανάπτυξη. Παρέχονται τρία διαφορετικά παραδείγματα για περιγραφή και σύγκριση, κατά τα οποία διαγράφονται οι διαφορετικοί τρόποι ένταξης της αφήγησης. Τα δύο από αυτά αξιοποιούν την Αφηγηματική Τεχνική Αξιοποίησης των Ζώων (Animal Attribution Story Telling Technique – AASTT) και τη Μέθοδο Απεικόνισης του Εαυτού ως Δέντρο (Tree Theme Method – TTM). Το άρθρο δεν επιχειρεί να καλύψει όλες τις διαστάσεις και δυνατότητες που παρέχει η αφήγηση, αλλά επιχειρεί να επικεντρώσει στους τρόπους με τους οποίους εμπλέκεται η δημιουργικότητα στην αφηγηματική διαδικασία κατά τις θεραπευτικές συνεδρίες, παρέχοντας μία ευρύτερη εστίαση στην έννοια της αφήγησης.

Λέξεις-κλειδιά: δημιουργικότητα, δημιουργική διεργασία, αφήγηση, αφήγημα, Αφηγηματική Τεχνική Αξιοποίησης των Ζώων, Μέθοδος Απεικόνισης του Εαυτού ως Δέντρο.

έργο του Kurt Schwitters

Εισαγωγή

Συχνά, αντιλαμβανόμαστε τη δημιουργικότητα ως ένα ταλέντο με το οποίο γεννιούνται οι λίγοι εκλεκτοί. Πρόκειται για ένα παράξενο και μοναδικό δώρο, στο οποίο κανείς άλλος δε διαθέτει πρόσβαση. Τη δημιουργικότητα, την αντιμετωπίζουμε επίσης συχνά ως εμπορεύσιμο αγαθό, μια επιπλέον μορφή ψυχαγωγίας προκειμένου να προκαλέσει κανείς τις αντιδράσεις ενός κοινού. Η δημιουργικότητα μπορεί να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στη ζωή ενός ανθρώπου, καθώς καθίσταται θεμελιώδης στο πως ορίζει ένας άνθρωπος την έννοια του εαυτού του. Και αντιθέτως, μπορεί ν’ αποτελεί κάτι που ένας άλλος άνθρωπος φοβάται. Διότι γι’ αυτόν εκπροσωπεί τον κίνδυνο και την αποτυχία. Ο άλλος αυτός άνθρωπος, ενδέχεται να μην διαθέτει την παραμικρή συναίσθηση των τρόπων με τους οποίους αξιοποιεί τη δημιουργικότητα στη ζωή του ή πως την αντιλαμβάνεται ή την επικοινωνεί.

Η αφήγηση αποτελεί μια πρακτική, η οποία είναι διαχρονική σε όλες τις κουλτούρες και στο χρόνο. Για την ακρίβεια, ορίζει την κουλτούρα και το χρόνο, διότι αποτελεί το μέσο δια του οποίου μαθαίνουμε για την κουλτούρα μας και το παρελθόν. Ο τρόπος με τον οποίο αφηγούμαστε ιστορίες χαρίζει ενορατικότητα στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας, αλλά και τα γεγονότα που έχουμε βιώσει. Αφηγούμαστε τις ιστορίες με μία γλώσσα, η οποία δεν αποτελείται μόνο από λέξεις, αλλά και συγκεκριμένα σύμβολα ή έννοιες αναγνωρίσιμες σε αυτούς που ακούν μια ιστορία (van Nijnatten, 2007). Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί μόνο εντός του πλαισίου που παρέχει μία συγκεκριμένη χώρα, πόλη, εποχή, γεγονός ή η σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους με κοινό τρόπο κατανόησης. Ενδέχεται μάλιστα, η γλώσσα με την οποία αφηγούμαστε μια ιστορία να διαφοροποιείται πολύ ή λίγο, από τον έναν άνθρωπο στον άλλο, ακόμα και αν διαφορετικοί άνθρωποι μοιράζονται κοινές αντιλήψεις.

Επίσης, οι ιστορίες οργανώνονται ή δομούνται με διαφορετικούς τρόπους. Η δυτική κουλτούρα συχνά δομεί τις ιστορίες βάσει μιας ξεκάθαρης γραμμικής εξέλιξης του χρόνου, ενώ άλλες κουλτούρες ενδέχεται να μην ακολουθούν χρονολογική σειρά για τις ιστορίες τους. Η δυτική κουλτούρα επίσης, αντιλαμβάνεται την ιστορία ως ένα σύνολο, εντός του οποίου ένας χαρακτήρας παραμένει ίδιος κατά τη διάρκειά της, ενώ διατρέχει διαφορετικούς τόπους και γεγονότα (van Nijnatten, 2007). Επειδή τα παιδιά διδάσκονται να περιμένουν από τις ιστορίες ν’ ακολουθούν αυτές τις συγκεκριμένες δομές, μαθαίνουν επίσης να ακολουθούν τις ίδιες δομές και οι ζωές και οι ιστορίες τους. Καθώς αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν, συνεχίζουν να διδάσκονται ότι υπάρχει η προσδοκία οι ιστορίες αυτές οργανώνονται με συγκεκριμένο τρόπο κι έτσι θα επιχειρήσουν να οργανώσουν τις ζωές τους, τα βιώματά τους και την ταυτότητά τους με παρόμοιο τρόπο. Αν δεν το καταφέρουν, τότε ενδέχεται να αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους ως διαφορετικούς ή να πιστεύουν ότι κάνουν κάποιο λάθος, ανησυχώντας ότι οι άλλοι γύρω τους δεν θα τους καταλάβουν (van Nijnatten, 2007).

Άλλα τυπικά χαρακτηριστικά της αφήγησης στη δυτική κουλτούρα συμπεριλαμβάνουν μια αρχή, μια μέση κι ένα τέλος, καθώς και την ανάγκη για ένα είδος νοήματος ή διδάγματος πίσω από την ιστορία. Αυτό συνομιλεί με την εγγενή τάση μας να δίνουμε ένα νόημα στη ζωή μας ή σχηματοποιεί τόσο αυτή την τάση, όσο και όσα συμβαίνουν εντός της. Οι ιστορίες μπορεί να εστιάζουν σε μια συγκεκριμένη θεματολογία ή ένα συγκεκριμένο συναίσθημα και μπορεί να ειπωθούν με αισιόδοξο ή απαισιόδοξο τρόπο. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι ν’ αφηγηθεί κανείς μια και μόνο ιστορία. Κατανοώντας τα αυτά, αποκτάμε ένα ισχυρό εργαλείο, το οποίο μπορεί να αξιοποιθεί για να καταλάβουμε τους άλλους ανθρώπους ή τις άλλες κουλτούρες και ν’ αλληλεπιδράσουμε μαζί τους. Η κατανόηση αυτή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μας βοηθήσει να επανεπεξεργαστούμε τους τρόπους με τους οποίους αντιλαμβανόμαστε την ιστορία της ζωής μας.

Τώρα, σίγουρα η δημιουργικότητα παίζει ένα ρόλο στις φανταστικές ιστορίες ή στις ιστορίες που εμπεριέχουν μεταφορές, αλλά αν λάβει κανείς ότι μία και μόνο ιστορία μπορούμε να την αφηγηθούμε με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η αφήγηση μιας ιστορίας συνεπάγεται ένα βαθμό δημιουργικότητας. Όταν εναγκαλίζεται κανείς τη δημιουργικότητα, τότε η αφήγηση μπορεί να μετατραπεί σε θεραπευτικό εργαλείο. Η δημιουργική διεργασία της σχηματοποίησης των χαρακτήρων, των τόπων και των γεγονότων επιτρέπει στον αφηγητή να επιλέξει τι θα αποκαλύψει για τους χαρακτήρες, τους τόπους και τα γεγονότα. Του δίνει τη δυνατότητα να αποστασιοποιηθεί από την ιστορία του, εφόσον αφορά μια προσωπική εμπειρία. Η επιλογή να αφηγηθεί κανείς μια ιστορία σε τρίτο αντί για πρώτο πρόσωπο μπορεί να ενισχύει εξίσου αυτή τη διαδικασία αποστασιοποίησης.

Μπορούμε να δούμε τη δημιουργικότητα σαν ένα τρόπο για να κατεβάζει κανείς ιδέες ή σαν ένα τρόπο να παράγει κανείς λύσεις ως προς τις ιδέες αυτές. Η δημιουργική διάσταση της αφήγησης επιτρέπει της επιτρέπει να παραμένει ανοιχτή σε διαφορετικές πιθανότητες, δημιουργώντας ενεργά λύσεις σε προκλήσεις ή προσφέροντας εξηγήσεις για συγκεκριμένες πράξεις. Υπάρχουν πολλοί τρόποι προσέγγισης της αφήγησης εντός ενός θεραπευτικού πλαισίου. Ο θεραπευτής ενδέχεται να επιλέξει να εστιάσει περισσότερο στην αφήγηση των βιωμάτων ενός πελάτη ή σε φανταστικές ιστορίες ή ιστορίες με συμβολική γλώσσα. Όπως και να ‘χει, ο πελάτης θα δώσει ενδείξεις των τρόπων με τους αντιλαμβάνεται τα διαφορετικά ζητήματα και σκέφτεται, οι οποίες ενδέχεται να του προκαλέσουν συγκεκριμένα συναισθήματα. Η ίδια η αφήγηση καθαυτή, προσφέρει μια βάση κατανοητή και δομημένη για τους πελάτες εκείνους που ενδεχομένως αποθαρρύνονται από λιγότερο δομημένες μορφές έκφρασης. Ο θεραπευτής οφείλει να αξιοποιήσει αυτή τη γνώση και να εργαστεί με αφηγηματικές δομές και θεματικές που είναι πολύ οικείες στον πελάτη ή είναι σε θέση να δημιουργήσουν τρόπους που θα διδάξουν τον πελάτη πως θα απομακρυνθεί από το συνηθισμένο τρόπο με τον οποίο αναστοχάζεται ιδέες και βιώματα.

Θα παρουσιάσω τρία παραδείγματα με περιστατικά όπου αξιοποιείται η αφήγηση με θεραπευτικό τρόπο. Τα τρία αυτά παραδείγματα προσφέρουν μόνο μια φευγαλέα αίσθηση των πολλών τρόπων ένταξης της αφήγησης στη θεραπευτική διεργασία. Σε κάθε ένα από τα παραδείγματα αυτά, η αφήγηση αποτελεί την κύρια πρακτική της συνεδρίας, υπάρχουν όμως πολλοί άλλοι τρόποι επίσης όπου η αφήγηση ενδέχεται να ενταχθεί σε μικρότερο βαθμό, συνδυαζόμενη με άλλες τεχνικές οι οποίες αποτελούν ίσως το κύριο πλαίσιο των συνεδριών. Το πρώτο παράδειγμα αφορά την Αφηγηματική Τεχνική Αξιοποίησης των Ζώων ενταγμένη σε ένα πλαίσιο οικογενειακής θεραπείας. Το δεύτερο παράδειγμα αφορά τη Μέθοδο Απεικόνισης του Εαυτού ως Δέντρο, όπως αξιοποιείται στο πλαίσιο συνεδριών εργοθεραπείας. Το τρίτο αποτελεί τους δικούς μου αναστοχασμούς καθώς πειραματίζομαι με τις διατροπικές μεταβιβάσεις γύρω από την αφήγηση.

Αφηγηματική Τεχνική της Αξιοποίησης Ζώων

Η Arad (2004) περιγράφει την Αφηγηματική Τεχνική της Αξιοποίησης Ζώων ως ένα τύπο οικογενειακής παιγνιοθεραπείας. Η οικογενειακή παιγνιοθεραπεία ενδέχεται να συμπεριλαμβάνει τεχνικές όπως οι συνεντεύξεις με μαριονέτες, η αφήγηση και η χρήση παιδικών ζωγραφιών. Η Αφηγηματική Τεχνική Αξιοποίησης Ζώων, στην περίπτωση αυτή, επιτρέπει μεγαλύτερα περιθώρια για φαντασία και δημιουργικότητα, καθώς αποτελεί μια ανοιχτή διαδικασία και δεν αξιοποιεί αντικείμενα, οπότε οι ιδέες προέρχονται αποκλειστικά από τη φαντασία των μελών της οικογένειας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 Το κείμενο που ακολουθεί (των Στ. Δουλάμη και Α. Στ. Αντωνίου) δημοσιεύτηκε στον Παιδαγωγικό Λόγο τον Ιανουάριο του 2011.

1.Η ιστορία του παραμυθιού

Οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν τις διάφορες μορφές συμβολικού λόγου, μέσα από την αφήγηση μύθων και ιστοριών, ως έναν τρόπο για να δώσουν νόημα στον κόσμο τους. Οι ιστορίες πέρασαν από τη μια γενιά στην άλλη, μαρτυρώντας την γνώση, παρέχοντας το απόσταγμα της σοφίας κάθε ηλικίας, κάθε γενιάς και εποχής. Κατά την αφήγηση ιστοριών, ακροατές και αφηγητές συμμετείχαν σε μια κοινή εμπειρία που τους συνέδεε με την οικογένεια, την φυλή, το έθνος, και τους οδηγούσε, μέσα από το παρελθόν και το παρόν, προς το μέλλον (Gersie & King, 1992). Η αφήγηση παραμυθιών, μύθων και ιστοριών συνιστούσε, σε παλαιότερα κοινωνικά πλαίσια, ένα είδος προφορικής ψυχαγωγίας των ενηλίκων, καθώς λέγονταν από μεγάλους για μεγάλους. Εκτός από τον ψυχαγωγικό χαρακτήρα, η διήγηση παραμυθιών, μύθων και ιστοριών κατείχε έναν μυητικό χαρακτήρα και συνέβαλε στην διατήρηση της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας, στην οικοδόμηση συλλογικής μνήμης και στην ενίσχυση της αίσθησης του ανήκειν.

Αυτά τα αφηγηματικά μέσα, συνιστούσαν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής εμπειρίας, βοηθώντας τα άτομα να επικοινωνούν μεταξύ τους και να οργανώνουν τις εμπειρίες τους, ατομικές και κοινωνικές, σε νοητικές αναπαραστάσεις, μέσω της χρήσης του συμβολικού λόγου. Οι ιστορίες, οι μύθοι και τα παραμύθια ήταν στενά συνδεδεμένα με τα ήθη, τα πιστεύω και τις τελετουργίες της κάθε φυλής ή κοινότητας. Ανάμεσα στις διάφορες μορφές συμβολικού λόγου, το παραμύθι κατέχει μια σημαντική θέση που επιτελεί λειτουργίες σε πολλά επίπεδα ακόμα και μέχρι τις ημέρες μας. Στα παραμύθια εμπεριέχονται μερικές από τις ωραιότερες παραδόσεις της ανθρωπότητας, που μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά και από τόπο σε τόπο, μέσω του προφορικού λόγου, μέσα από την τέχνη της αφήγησης.

Μιλώντας για το παραμύθι αναφερόμαστε σε μια εφήμερη δράση της κοινότητας που στηρίζεται στην αναδημιουργία, χαρακτηρίζεται από μια ασυνείδητη δομή, εκφράζει συλλογικές αναπαραστάσεις, αποτελεί κοινή ιδιοκτησία όλων και επιβιώνει μέσα από την διάδοση (Προύσαλης, 2010). Ο λόγος του παραμυθιού, όπως μαρτυρεί και η ετυμολογία του στην ελληνική γλώσσα (παρά και μύθος, παραμυθούμαι), κατάφερε να δώσει θάρρος, να παροτρύνει, να παρηγορήσει, να συμβουλεύσει και να υποστηρίξει τους ανθρώπους στη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας τους. Αν και γνωρίζουμε ότι τα κλασσικά παραμύθια προέκυψαν από προφορικές λαϊκές παραδόσεις που προϋπήρχαν για χιλιάδες χρόνια, είναι δύσκολο να προσεγγιστεί, με χρονολογική ακρίβεια, το πότε αποτυπώθηκε σε γραπτό λόγο το πρώτο παραμύθι. Τις αρχαιότερες γραπτές ιστορίες τις βρίσκουμε στην Ανατολή, στα Ινδικά Πανχατάντρα (Τα Πέντε βιβλία), μια συλλογή σανσκριτικών παραμυθιών που χρησιμοποιούνταν για

την εκπαίδευση των Ινδών αριστοκρατών, στους βουδιστικούς θρύλους Πατάκα και στους περσικούς μύθους Νεράιδες και τζίνια (Cooper, 2007).

Ως πρώτο γραπτό παραμύθι, στην λογοτεχνία, συναντάται το Έρως και Ψυχή, στο μυθιστόρημα του Απουλήιου Μεταμορφώσεις, το 161 μ.Χ. Στην Ευρώπη, το έργο του Straparola, Ευχάριστες Νύχτες (Noti piacevoli) που τυπώθηκε το 1550 στην Βενετία, θεωρείται ως η παλαιότερη πεζή συλλογή παραμυθιών. Έναν αιώνα αργότερα, το 1634, ο Giambattista Basile, ως πρώτος συγγραφέας παραμυθιών, δημοσιεύει το Πενταήμερο που θεωρείται ίσως η καλύτερη συλλογή παραμυθιών. Ιστορίες από την συλλογή αυτή μεταφράστηκαν στην Γαλλία, από το Περώ (1560-76), και δημοσιεύτηκαν με τον τίτλο Ιστορίες των ξωτικών. Η δημοφιλής αυτή συλλογή καθιέρωσε το παραμύθι στην Ευρώπη (Cooper, 2007) με τον τίτλο που είναι γνωστό μέχρι σήμερα στις αγγλόφωνες χώρες (Fairy tales). Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι Wilhelm και Jacob Grimm συνέλεξαν ιστορίες από διάφορους αφηγητές-παραμυθάδες και, θέλοντας να διαφυλάξουν την Γερμανική παράδοση, τις επαναδιατύπωσαν, εκδίδοντας το Children’s and Household Tales, έκδοση με την οποία το κοινό των παραμυθιών μετατοπίζεται από τους ενήλικες στα παιδιά.

Αν και ιδιαίτερα δημοφιλή στον κόσμο των παιδιών, τα παραμύθια καταφέρουν να ελκύουν όχι μόνο τον παιδικό ψυχισμό αλλά και τους ενήλικες, καθώς διέπονται από πλούτο μηνυμάτων και από διάφορα επίπεδα ερμηνείας. Αυτή η πλούσια συμβολική γλώσσα των παραμυθιών και η πολυδιάστατη ερμηνεία έχει θέσει τα παραμύθια, κατά καιρούς, ως αντικείμενο μελέτης διαφόρων ανθρωπιστικών επιστημών. Η λαϊκή λογοτεχνία του παρελθόντος, που απευθυνόταν σε ενήλικες, αποτελεί σήμερα μια δομική βάση της παιδικής λογοτεχνίας. Παρά την αυξημένη πρόοδο της τεχνολογικά λόγιας κοινωνίας, η λαϊκή παράδοση των παραμυθιών κατέχει μια σημαντική θέση στην κουλτούρα της δυτικής κοινωνίας. Καθώς οι μύθοι, οι θρύλοι, οι ιστορίες και τα λαϊκά παραμύθια βοήθησαν στην διαμόρφωση της ανθρώπινης εμπειρίας, δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι ίδιες ιστορίες, σήμερα, συνιστούν στοιχεία πλούσιας αξιοποίησης μέσα στην τάξη διδασκαλίας (Mello, 2001).

Στην παρούσα εισήγηση επιχειρείται η ανάδειξη των βασικών θεματικών που πραγματεύονται τα παραμύθια, υπό την οπτική των ψυχικών διεργασιών, κατά τα στάδια της παιδικής ηλικίας. Γίνεται, επίσης, αναφορά στην θεραπευτική χρήση των παραμυθιών σε παιδιά που αντιμετωπίζουν ποικίλες ψυχοκοινωνικές δυσκολίες και γνωστικές ανεπάρκειες και στην αξιοποίηση τους στο πλαίσιο της Ειδικής Αγωγής.

2. Ο κόσμος των παραμυθιών: Δομή και θεματική

Όταν μιλάμε για το παραμύθι, όπως αναφέρουν οι Bolte & Polivka, σχολιαστές των παραμυθιών των αδελφών Γκριμ, εννοούμε μια ανώνυμη λαϊκή διήγηση που έχει δημιουργηθεί με ποιητική φαντασία και λιτότητα, είναι εμπνευσμένη από τον ονειρικό κόσμο του μαγικού, έχει περιεχόμενο μη φανταστικό, είναι μια ιστορία του θαύματος που δεν εξαρτάται από τους όρους της πραγματικής ζωής, έχει σαγηνευτικό χαρακτήρα, και την ακούν με ευχαρίστηση μικροί και μεγάλοι, έστω κι αν δεν την θεωρούν πιστευτή (Αυδίκος, 1994. Σακελλαρίου, 1995) . Το παραμύθι εμπεριέχοντας την έννοια του μύθου σηματοδοτεί, ως ένα βαθμό, την εγγύτητά του προς το μυθικό. Αν και ο διαχωρισμός ανάμεσα στις δυο αυτές μορφές συμβολικού λόγου, παραμύθι και μύθο, δεν είναι πάντα εύκολος, παρατηρούνται κάποιες διακριτές διαφορές. Στον μύθο περιέχονται οι ιστορίες των θεών και των θεόμορφων, οι ηρωικές μάχες και τα ταξίδια στον Κάτω Κόσμο (Jung & Kerrenyi, 2008). Ο μύθος διέπεται από ένα βαθύτερο θρησκευτικό νόημα, χαρακτηρίζεται από ιστορική βάση και εξιστορεί τα κατορθώματα- περιπέτειες συγκεκριμένων ηρώων. Οι ήρωες των μύθων φέρουν εξαιρετικές σωματικές ικανότητες και υπερφυσικές δυνάμεις, εκφράζουν δε τα ιδιαίτερα πολιτισμικά στοιχεία ενός λαού. Συνήθως, η έκβαση στους μύθους έχει ένα τραγικό τέλος (Cooper, 2007). Το παραμύθι στερείται ιστορικής και χωρικής βάσης: όλα εκτυλίσσονται σε ένα απροσδιόριστο μακρινό παρελθόν και σε έναν τόπο κοινό, ένα χωριό, ένα δάσος (Μιαν φορά και έναν καιρό σε ένα μακρινό βασίλειο…). Η ιστορία του παραμυθιού διηγείται τις εμπειρίες ενός απλοϊκού ήρωα, που λειτουργεί σε ένα διαφορετικό επίπεδο από τους άλλους, στην λογική της καρδιάς: ο ήρωας/η ηρωίδα είναι συνήθως ο τρίτος γιος, η μικρή κόρη, ο πρίγκιπας, η βασιλοπούλα. Ως προς την ονοματοδοσία του, ο ήρωας είτε είναι ανώνυμος είτε φέρει ένα κοινότυπο όνομα (π.χ. Χανς) είτε ένα όνομα προσδιορισμού-ιδιότητας (π.χ. Σταχτοπούτα). Οι ήρωες των παραμυθιών είναι άτομα ταπεινά παραγνωρισμένα, αδικημένα από την φύση ή το περιβάλλον τους, συχνά με σωματικές αναπηρίες, ψυχικά ή σωματικά τραύματα. Το παραμύθι διέπεται από μια συγκινησιακή γοητεία, κινείται στο χώρο της φαντασίας και χρησιμοποιεί την μαγεία, χωρίς διαχωρισμό ανάμεσα στο υπερφυσικό και την πραγματικότητα. Παράλληλα επιτρέπει την ταύτιση με αρχέτυπες καταστάσεις, καθώς στερείται χαρακτηριστικών από συγκεκριμένα πολιτισμικά πλαίσια αναφοράς (Von Franz, 1996). Οι ιστορίες των παραμυθιών εμπνέουν ένα πνεύμα αισιοδοξίας, μιας και η έκβαση τους είναι πάντα θετική, και μεταφέρουν ένα μήνυμα επιτυχίας, εφόσον ο ήρωας καταφέρνει πάντα να υπερνικήσει τις δυσκολίες του.

Ως προς την δομή τους, σε γενικές γραμμές, τα παραμύθια διέπονται από την ακόλουθη πλοκή (Cooper, 2007. Zipes, 1994):

− Αποστολή: αναχώρηση ή εξορία του πρωταγωνιστή προκειμένου να φέρει σε πέρας ένα καθήκον, ένα έργο, συχνά ανυπέρβλητο. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

drakoi

ο πράσινος & ο γαλάζιος δράκος, ξημερώματα 13 Φεβρουαρίου

Θυμόμαστε το δράκο της Γαλάνης, μια από τις πρώτες ζωγραφιές της δράσης και τη φέρνουμε στο προσκήνιο. […] Οι έφηβοι της Γαλάνης και του Ευμοίρου αγκαλιάζουν την ιδέα. Γράφουν την ιστορία των δύο δράκων, του γαλάζιου και του πράσινου, που φυλούν τα περάσματα του ποταμού, προστατεύοντας τα πλάσματα που κατοικούν σε αυτόν. Με τη βοήθεια της Anne προετοιμάζουν τη μουσική για κάθε δράκο. Λίγο-λίγο εμβαθύνουν στην ιστορία. Αν και φύλακες, οι δύο δράκοι τσακώνονται κάθε 13η Φεβρουαρίου. Εστιάζουμε στη σύγκρουση. Τι καθιστά μια σύγκρουση δημιουργική;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ανακάλυψη δίπλα στο ποτάμι

ανακάλυψη δίπλα στο ποτάμι

… Υπάρχει μια στιγμή ανάμεσα στο χειμώνα και την άνοιξη – μετά το σκοτάδι και πριν την ορμή του φωτός. Όσοι βίωσαν μια σύνδεση εσωτερικών κι εξωτερικών τοπίων γιορτάζουν αυτή τη στιγμή – ως στιγμή ονειρέματος κι οραματισμού, εν-όρασης, στιγμή (ανα)γνώρισης του ονειρέματος. Γύρω μας το φως μεγαλώνει, σκιές παίρνουν μορφή καθώς το σκοτάδι υποχωρεί. Καθώς αναπαυόμαστε στην αγκαλιά της (ανα)γέννησης, ας κλείσουμε τα δυο μας μάτια για ν’ ανοίξουμε ένα τρίτο. Ας σπείρουμε σπόρους. Ας ξεκινήσουμε δημιουργικά έργα.

Ο Αυλητής του Χάμελιν, σε εικονογράφηση του Patrick Hiatt

Όταν οι κάτοικοι του Χάμελιν αρνήθηκαν να πληρώσουν το ποσό που είχαν υποσχεθεί στον αυλητή, ο τελευταίος οδήγησε τα παιδιά του χωριού μακρυά μαγεύοντάς τα με τη μουσική του. Πρόκειται για ένα κομβικό σημείο αυτής της γνώριμης ιστορίας καθώς μας παρέχει τη δυνατότητα βαθύτερης γνώσης. Πρόκειται ταυτοχρόνως για ένα σχόλιο ως προς τις κοινωνικές αξίες, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα οικογενειακής τραγωδίας, αλλά και μία περιγραφή προσωπικής ψυχολογίας. Τα λαϊκά παραμύθια αποτελούν μια μορφή λογοτεχνίας που παρέχει συμπυκνωμένη γνώση, όπου με κάθε ανάγνωση αποκτά κανείς πρόσβαση σε όλο και περισσότερη πληροφορία. Αναστοχαζόμενοι τις ιστορίες που ακούσαμε κατά την παιδική μας ηλικία, μπορούμε να μάθουμε πολλά. Το πιο πιθανό είναι ότι μαγικοί χαρακτήρες όπως ο Αυλητής του Χάμελιν, ο βάτραχος που μιλά και η νεράιδα-νονά θα παραμείνουν στη μνήμη μας για μια ολόκληρη ζωή. Οι περιπέτειες που περιγράφονται στις ιστορίες αυτές συχνά αντανακλούν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στις δικές μας διαδρομές στη ζωή. Ακούγοντας κανείς παραμύθια ανακαλύπτει πλούσια, βαθιά γνώση κάτω από την επιφάνεια. Αποτελούν ξεκάθαρα κάτι παραπάνω από μια απλή μορφή ψυχαγωγίας για παιδιά. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

 

Ή αλλιώς: ένας άλλος τρόπος να ζεις την καθημερινότητα…

 

«Συγχώρεση» Catherine Earle

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί απόσπασμα από το βιβλίο Women Who Run With The Wolves – Contacting the Power of the Wild Woman της Clarissa Pinkola Estes (1992:368-373). Αφορά τη διεργασία της συγχώρεσης, όταν κάποιος ή κάποια (το βιβλίο αναφέρεται ειδικότερα στις γυναίκες, η διεργασία που ακολουθεί όμως δεν αφορά συγκεκριμένο φύλο ή κατάσταση ζωής) έχει συσσωρεύσει χρόνια οργή για γεγονότα που σημάδευσαν τη ζωή του/της. Η διαδικασία της συγχώρεσης δε μπορεί να λάβει χώρα ανά πάσα στιγμή, ούτε αποτελεί «υποχρέωση». Αναδύεται τη στιγμή που κάποιος/κάποια συνειδητοποιεί ότι η συσσωρευμένη οργή αποτελεί πλέον ένα εμπόδιο σε κάθε δημιουργική σκέψη και πράξη, καθιστώντας την καθημερινή πραγματικότητα ένα τοπίο νεκρικής σιγής. Συγχωρώ σημαίνει ότι επιλέγω να συνδιαλλαγώ με παλιά τραύματα, δίχως να τους επιτρέπου να καθορίζουν το ποιός ή ποιά είμαι, το πως ζω τη ζωή μου… Μια ανάλογη διαδρομή έχει ακολουθήσει ο παλαιστίνιος Sami Awad, ο οποίος αξιοποιεί το θυμό ως αφορμή για έμπνευση, ως κινητήρια δύναμη για δράση. Χρειάζεται όμως να έχει κανείς επίγνωση, ότι αυτό που συγχωρείται δεν είναι η πράξη, αλλά ο άνθρωπος…

 

ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΩΡΕΣΗΣ

  • απομακρυνόμαστε – παύουμε να ασχολούμαστε με το ζήτημα
  • απέχουμε – δεν επιδιώκουμε πλέον την τιμωρία του άλλου
  • λησμονούμε – απέχουμε της μνήμης, αρνούμαστε να ζούμε τη ζωή μας με την ανάμνηση των γεγονότων
  • συγχωρούμε – εγκαταλείπουμε το χρέος

Απομάκρυνση

Προκειμένου να συγχωρέσουμε κάποιον ή κάτι, θα ήταν καλό για ένα διάστημα να πάψουμε να ασχολούμαστε με το σχετικό ζήτημα. Το οποίο σημαίνει, να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε το άτομο ή το γεγονός για λίγο. Όχι σαν να αφήσαμε κάτι μισοτελειωμένο, αλλά σα να δώσαμε άδεια στον εαυτό μας. Η διαδικασία αυτή μας προστατεύει από την εξάντληση, μας επιτρέπει να δυναμώσουμε με εναλλακτικούς τρόπους, να αναζητήσουμε άλλες πηγές ευτυχίας στη ζωή μας.

Πρόκειται για μια διαδικασία εκπαίδευσης, η οποία μας επιτρέπει κάποια στιγμή να καταφέρουμε να κατακτήσουμε αυτή την αίσθηση εσωτερικής απελευθέρωσης, στην οποία μας οδηγεί η συγχώρεση. Χρειάζεται να πάψεις ν’ ασχολείσαι με την κατάσταση, την ανάμνησή της, ό,τι συνέβη, ακόμα κι αν χρειαστεί να προσπαθήσεις ξανά και ξανά. Δεν προτείνω να παραβλέψεις κάτι, αλλά να αναπτύξεις την ευελιξία και τη δύναμη που χαρίζει η αποστασιοποίηση από το θέμα. Αφήνω κάτι πίσω μου, σημαίνει ότι αρχίζω πάλι να υφαίνω, να γράφω, να κατεβαίνω μέχρι τη θάλασσα για περπάτημα ή μια βουτιά, να μαθαίνω κάτι καινούργιο, να μαθαίνω ν’ αγαπώ ό,τι μου χαρίζει δύναμη επιτρέποντας στον εαυτό μου να κάνει ένα διάλειμμα. Ό,τι με θεραπεύει είναι σωστό και ωφέλιμο. Οι τραυματικές καταστάσεις του παρελθόντος παύουν να στοιχειώνουν τόσο έντονα τη ζωή μιας γυναίκας, όταν είναι σε θέση να διαβεβαιώσει την πληγωμένη ψυχή ότι προς το παρόν επιλέγει να της προσφέρει βάλσαμο, ώστε να μπορέσει ν’ αντιμετωπίσει το τραυματικό γεγονός και αυτόν που το προκάλεσε κάποια στιγμή αργότερα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Virginia Woolf

Στο σχόλιό της στην προηγούμενη ανάρτηση «οι τρεις πύλες του λόγου», η Άννα αναφέρεται στην αναγκαιότητα ενός τόπου και μιας θέσης «που επιθυμεί και χρειάζεται σε αυτόν τον κόσμο ένας ακόμα διαφορετικός άνθρωπος». Το σχόλιό της με παρέπεμψε συνειρμικά στο δοκίμιο της Virginia Woolf «Ένα Δικό Σου Δωμάτιο» – εκεί η συγγραφέας μιλά για τη σχέση λογοτεχνίας και γυναικών, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι προκειμένου μια γυναίκα να είναι σε θέση να γράψει, θα πρέπει να διαθέτει χρήματα κι ένα δικό της δωμάτιο. Και συμπληρώνει: «Όπως και να ‘χει, όταν πρόκειται για αμφιλεγόμενα ζητήματα – όπως οποιοδήποτε ερώτημα σχετικά με το φύλο – είναι αδύνατο να βρεις ποιά είναι η αλήθεια. Μπορείς μόνο ν’ αναφερθείς στη διαδρομή που ακολούθησες μέχρι να φτάσεις να εκφράζεις μια συγκεκριμένη άποψη. Μπορείς μόνο να χαρίσεις στο κοινό σου την ευκαιρία να φτάσει στα δικά του συμπεράσματα, καθώς θα αντιλαμβάνεται τους περιορισμούς, τις προκαταλήψεις, την ιδιοσυγκρασία του ομιλητή. Η λογοτεχνία στην περίπτωση αυτή ενδέχεται να εμπεριέχει περισσότερες αλήθειες, απ’ ότι τα ίδια τα γεγονότα».

Τι κοινό έχει άραγε το κείμενο της Woolf με το σχόλιο της Άννας; Ίσως ν’ αρκεί να αντικαταστήσει κανείς τη λέξη ‘γυναίκα’ με τη λέξη ‘άνθρωπος’, τη λέξη ‘δωμάτιο’ με τη λέξη ‘ελευθερία’ και τη λέξη ‘λογοτεχνία’ με τη ‘δημιουργικότητα’. Διότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και κάθε ένας, κάθε μία από εμάς διακρίνεται για την πολλαπλότητά του/της, εκ των οποίων η γυναικεία διάσταση (κι αυτή κάτι ιδιαίτερα σύμπλοκο, καθώς η λέξη δεν αρκεί για να χωρέσει τις πολλαπλές ταυτότητες, εμπειρίες και πραγματικότητες) είναι μία εκ των παραμέτρων αυτών. Ο χώρος πάλι, μπορεί να λάβει εξίσου πολλές ερμηνείες. Βλέπετε, το να διαθέτει κανείς ένα κεραμίδι πάνω απ’ το κεφάλι του, δε συνεπάγεται αυτόματα προσωπικό χώρο, όπως και ο προσωπικός χώρος δε συνεπάγεται εκείνο τον εσωτερικό χώρο που είναι συνώνυμος της ελεύθερης σκέψης, ενσυναίσθησης και βούλησης. Χρειάζεται σε κάθε επίπεδο χώρος να ζεις. Όσο για τη λογοτεχνία, άλλοι γράφουν ιστορίες σε κόλλες χαρτί, άλλοι τις ζουν, άλλοι τις αναγνωρίζουν στα βλέμματα, τις φράσεις, τις αδιόρατες κινήσεις των ανθρώπων γύρω τους. Όλες αυτές είναι διαστάσεις της ίδιας τέχνης σε διαφορετικό κάθε φορά επίπεδο αντίληψης. Κλείνω λοιπόν με την τελευταία παράγραφο του δοκιμίου της Virginia Woolf:

«Κάποια στιγμή, στο δοκίμιο αυτό αναφέρω ότι ο Shakespeare είχε μια αδερφή, αλλά αν την αναζητήσετε στη βιογραφία του Sir Sidney Lee για τον ποιητή δεν θα τη βρείτε πουθενά. Πέθανε νέα – αλίμονο, δεν έγραψε ποτέ της ούτε μία λέξη. Βρίσκεται θαμμένη εκεί που πλέον σταματούν τα λεωφορεία, απέναντι από το Elephant και το Castle. Εγώ λοιπόν πιστεύω ότι αυτή η ποιήτρια, που δεν έγραψε ποτέ της μία λέξη και θάφτηκε σ’ ένα σταυροδρόμι, ζει ακόμη. Ζει μέσα μου και μέσα σας, αλλά και μέσα σε πολλές γυναίκες ακόμα, που δεν παρεβρίσκονται σήμερα εδώ, καθώς έχουν να πλύνουν πιάτα, να βάλουν τα παιδιά τους στο κρεβάτι. Ζει όμως, διότι οι μεγάλοι ποιητές δεν πεθαίνουν, εξακολουθούν να είναι παρόντες κι αν κάτι χρειάζονται είναι μια ευκαιρία ώστε να υπάρξουν με οστά και σάρκα. Κι αυτήν την ευκαιρία μπορείτε να της τη δώσετε εσείς. Γιατί πιστεύω, ότι έναν αιώνα μετά – και αναφέρομαι στη συνηθισμένη ζωή τώρα, που είναι και η πραγματική, όχι στις μικρές αποξενωμένες ζωές που ζούμε ως άτομα –  αν μας δοθούν πεντακόσια χρόνια και ένα δωμάτιο δικό μας, αν αποκτήσουμε τη συνήθεια της ελευθερίας και το κουράγιο που χρειάζεται για να γράφουμε ακριβώς αυτά που σκεφτόμαστε, αν ξεφύγουμε για λίγο από τους κοινόχρηστους χώρους όπως το σαλόνι το σπιτιού μας και πάψουμε να βλέπουμε τ’ ανθρώπινα όντα αποκλειστικά στη σχέση του ενός με το άλλο, αλλά και στη σχέση τους με την ίδια την πραγματικότητα και με τον ουρανό επίσης και τα δέντρα και ό,τι άλλο υπάρχει εντός τους, αν προσπεράσουμε αυτόν το μπαμπούλα το Milton – γιατί καμμία ανθρώπινη φιγούρα δεν επιτρέπεται να μας κρύβει τον ορίζοντα – αν αντιμετωπίσουμε το γεγονός ότι δεν υπάρχει κάποιος άλλος να μας στηρίξει, αλλά πορευόμαστε μόνες και η πρωταρχική μας σχέση αφορά τον πραγματικό κόσμο κι όχι μόνο τον κόσμο των αντρών και των γυναικών, θα μας δοθεί η ευκαιρία [να γράψουμε] και η νεκρή ποιήτρια που υπήρξε αδερφή του Shakespeare θα αποκτήσει πάλι τη σάρκα και τα οστά που της αρνήθηκαν. Αποκτώντας δικαίωμα στις ζωές όσων προηγήθηκαν της δικής της, όπως έκανε και ο αδερφός της πριν από κείνη, θα γεννηθεί ξανά. Διότι το να περιμένετε ότι θα μπορούσε – στην περίπτωση που επέστρεφε – να γεννηθεί και να ζήσει, να γράψει την ποίησή της, δίχως τις παραπάνω προετοιμασίες, δίχως προσπάθεια εκ μέρους μας, δίχως την αποφασιστικότητα εκείνη που θα της επιτρέψει όταν γεννηθεί να μπορέσει να ζήσει και να γράψει την ποίησή της είναι αδιανόητο. Επιμένω όμως, πως θα μπορούσε να επιστρέψει εάν εργαζόμασταν σ’ αυτήν την κατεύθυνση και κάτι τέτοιο, παρά τη φτώχεια ή την αφάνειά μας, αξίζει τον κόπο.»

ΦΩΝΗ ΕΚ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

...ας αναλογιστούμε λίγο την έννοιας της φωνής (είτε γραπτής, είτε προφορικής) - φύεται στο φως ή μάλλον φως και φωνή ριζώνουν στο ένα και ίδιο 'φω'... έτσι δια-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω κάτι προσεγγίζοντάς το από διαφορετικά σημεία θέασης, ενώ συμ-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω ένα θέμα από συμπληρωματικά σημεία θέασης... όπως και να 'χει, εν αρχή είν' η φωνή... δηλαδή το φως!

(ΕΞ)ΥΦΑΙΝΟΝΤΑΣ…

ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ

Γη Ινδία Τίνα Λυ. Τίνα Λυγδοπούλου άνθρωποι άνθρωπος άνοιξη έρωτας ήλιος αγάπη αλλαγές αναζήτηση αυτογνωσία αυτόχθονες αφήγηση αφήγηση παραμυθιών βίντεο βιβλιοπωλείο Περιπλανήσεις βροχή γυναίκες δάσος δέντρα δημιουργικότητα διαφορετικές ματιές δύναμη εαυτός εκπαίδευση ελευθερία εξιστόρηση εποχές ζωή ζωή & θάνατος ζωγραφική ζώα η τέχνη ως μέσο κοινωνικής-πολιτισμικής εμψύχωσης θάλασσα ιστορίες κείμενα κινούμενα σχέδια κοινωνικές αφηγήσεις κοινωνικές ταυτότητες κόσμος λαϊκά παραμύθια μαγικά παραμύθια μετανάστες & πρόσφυγες μουσική μύθοι νερό ντοκυμαντέρ νύχτα ο Άλλος ουρανός παιδιά παραμύθια παραμύθια σοφίας ποίηση πουλιά προφορική αφήγηση πόλη σκοτάδι & φως στερεότυπα συνύπαρξη σχέσεις σχέση φυσικού-κοινωνικού περιβάλλοντος σύμπαν ταινίες μικρού μήκους τροφή για το νου & την καρδιά φεγγάρι φωτογραφία φύλο φύση χειμώνας χορός ψυχή όνειρα

ΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ…

Αν θέλεις να λαμβάνεις ειδοποίηση μέσω ηλ. ταχυδρομείου, κάθε φορά που αναρτούμε νέο κείμενο, συμπλήρωσε τη διεύθυνσή σου εδώ.

Σπόροι στην Πόλη

Ομάδες φύλαξης και καλλιέργειας των παραδοσιακών σπόρων στην Αττική - μας ενώνει η αγάπη και η φροντίδα μας για το σπόρο: το σπόρο ως πηγή ζωής και ως κοινό αγαθό και όχι ως πατενταρισμένο προϊόν προς εμπορική εκμετάλλευση.

δρυάδες

δίκτυο σποροπαραγωγής για τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών

ecologicalfeminism

Just another WordPress.com site

Les Sentiers de l’Utopie | Paths Through Utopia

A 7 month journey through Europe in search of Utopian ways of living despite capitalism.

Living in Circles - the blog

Towards a permanent, regenerative culture

Άλφα Κενταύρου Β

Άλφα Κενταύρου Β... επειδή κάποιες φορές ονειρευόμαστε και ταξιδεύουμε

Άλφα Κενταύρου Α

1ο Δ.Σ.Μελισσίων Τάξη Α1

Mataroa Research Network

Mataroa Research Network for a new Mediterranean Imaginary - Δίκτυο Έρευνας για ένα νέο Μεσογειακό Φαντασιακό - شبكة بحث (البحر الابيض) المتوسط - Yeni Akdeniz Hayali için Araştırma Ağı - Red de Investigación de un nuevo imaginario Mediterráneo - Rete di ricerca per un nuovo immaginario del Mediterraneo - Rrjeti Studim për një imagjinare të ri mesdhetar - Xarxa d'Investigació d'un nou imaginari Mediterrani - Réseau de recherche pour un nouvel imaginaire méditerranéen - Истраживачка мрежа за нову Медитерана имагинарног - רשת מחקר לדמיוני ים תיכוני חדש

The Herbarium

Blog for Traditional Herbalists in Times of Transition

A Grimm Project

242 fairy tales, 242 writing prompts.

Λάσπη στ' αστέρια

...ρεπορτάζ απο τη φύση (και όχι μόνο)

rationalinsurgent

Dedicated to spreading knowledge about nonviolent resistance

Το Σχολικό Δίκτυο των Ορέων

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΤΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Backstrap Weaving

My weaving , my indigenous teachers, my inspiration, tutorials and more........

Indigenize!

Rekindle Your Wild Joy and sense of deep Belonging through spiritual ecopsychology and the arts, incl. bioregional awareness, animistic perspectives, strategies for simple living, & low/no-tech DIY fun.

The Eldrum Tree

Join us under the Eldrum Tree! Plant lore, Herbal Shenanigans, Crafts, Creations and Writings on Nature.

Sommerzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Frühlingszeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Winterzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Herbstzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

the slow mood movement

resisting the buying and selling of "fast moods"

Global Network on Sustainability and Education

community to cope with climate change by means of education

Deep Green Permaculture

Connecting People to Nature, Empowering People to Live Sustainably

PermaculturePower

Spreading the permaculture word - Create your own environment!

the GrowYourFood blog

Plant A Seed. Grow Organic. Eat What You Grow.

Folklore and Fairytales

Folkore, Fairy Tales, Myths and Legends from Around the World

Urban Botany

Just another WordPress.com site

Beginner's Guide to Sailing

Everything you need to know before you set sail

Radical Botany

Restoring the connection between native plants and humans

ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ

πουλάκια είν' και κελαηδούν, πουλάκια είν' και λένε............................ Γίνε ΕΚΔΟΤΗΣ του εαυτού σου (εκδώσου, καλέ! νταβατζήδες θέλεις;)

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και... όλα τα άλλα

ΦΑΣΟΥΛΙ

Δίκτυο Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης

Συλλογικοί λαχανόκηποι

η επανάσταση της Γης και του ανθρώπου

Maze Dojo

Hand Drawn Mazes - see more at www.mazedojo.com

Ποίηση στη σκάλα

υπομονή για τον καιρό του θερισμού ||____||

Art Passions

Fairy tales are the myths we live by

Whispering Earth

Nature patiently waits and we have only to turn back to her to find relief from our suffering - Dr Bach