You are currently browsing the tag archive for the ‘ο Άλλος’ tag.

(Σύντομα και με ελληνικούς υποτίτλους…)

«Για να μπορεί να είναι κανείς ελεύθερος δεν αρκεί απλώς να σπάσει τις αλυσίδες του. Χρειάζεται να μπορεί να ζήσει με σεβασμό προς την ελευθερία των άλλων, υποστηρίζοντας και τη δική τους ελευθερία.»

Nelson Mandela, 1918-2013

 

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί τμήμα εκπαιδευτικού εγχειριδίου για κοινωνικούς επιστήμονες, στο πλαίσιο δημιουργίας κοινωνικών συνεταιρισμών από τους Ρομά (και για τους Ρομά) στη Ρουμανία.

[…] Οι Ρομά συχνά κατηγορούνται για την αδιαφορία τους προς την εκπαίδευση και κατά προέκταση τη μόρφωση. Οφείλει όμως να θέσει κανείς ένα ερώτημα εδώ: ποιά εκπαίδευση; Και βέβαια ένα δεύτερο: υπάρχει μόνο μια μορφή εκπαίδευσης; Επιδίωξη του παρόντος κεφαλαίου δεν είναι να διαγράψει κανείς την ανάγκη για εκπαίδευση, έτσι όπως τη θέτει το θεσμικό σύστημα, διότι κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αποκλεισμό των Ρομά από βασικές διεργασίες κοινωνικής συμμετοχής και ενδυνάμωσης. Είναι όμως παράλληλα λανθασμένο να περιγράφει κανείς έναν τρόπο προσέγγισης στην εκπαίδευση ως το μοναδικό δόκιμο και είναι τελείως διαφορετικό να δηλώνει κανείς ότι “οι Ρομά δίνουν έμφαση σε εναλλακτικές διαδικασίες εκπαίδευσης”, από το να δηλώνει ότι “δεν ενδιαφέρονται για μάθηση γενικά”. Η πρώτη δήλωση προϋποθέτει αναγνώριση των δεξιοτήτων του Άλλου, ενώ η δεύτερη σε αντίθεση του αρνείται κάθε δεξιότητα ή και προθυμία για μάθηση.

Μαθαίνει κανείς παρατηρώντας, παίζοντας ως παιδί, συμμετέχοντας σε κοινές δραστηριότητες με άλλους. Μαθαίνει επίσης μέσω της προφορικής γλώσσας. Η προφορικότητα επιτρέπει σε ιστορίες να ειπωθούν και να μεταφερθούν από γενιά σε γενιά, συναισθήματα να εκφραστούν, ταυτότητες να εμπεδωθούν και γλωσσικές δεξιότητες και συμβολικές έννοιες να αναπτυχθούν. Οι προφορικές παραδόσεις ισοδυναμούν σε αξία με τις ιστορικές καταγραφές των γεγονότων, καθώς εκφράζουν αντιλήψεις και αξίες μέσα από την υποκειμενικότητά τους.

Η έμφαση στο γραπτό λόγο και την ικανότητα γραφής ως τη μοναδική μορφή αξιόλογης, ‘σοβαρής’ ιστορικής καταγραφής αποτελεί χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Παρόλο που πλέον τις τελευταίες δεκαετίες δίνεται έμφαση στις προφορικές ιστορίες και τον πλούτο που εμπεριέχουν (κυρίως από τους σύγχρονους ιστορικούς, ανθρωπολόγους και λαογράφους), η (κατα)γραφή τείνει να παραγκωνίζει σημαντικά άλλες συμπληρωματικές παραδόσεις. Η εξιστόρηση γεγονότων, παραμυθιών και μύθων όμως, όπως και το τραγούδι, είναι εξίσου σημαντικά, καθώς καταγράφουν διαστάσεις της πνευματικότητας ενός λαού, την κοινωνική του ζωή και τους κανόνες ή τα ήθη που τη διέπουν. Κάθε φορά ρέουν, αναπτύσσονται δυναμικά, καθώς η παράδοση δεν αποτελεί στατική απεικόνιση σε μουσείο, αλλά τρόπους συνδιαλλαγής του παρόντος με το παρελθόν.

Η προφορικότητα, εισάγει το βίωμα της εμπειρίας ως σημαντικό παρανομαστή της καθημερινότητας. Επίσης, η προφορικότητα προϋποθέτει τη συμμετοχή των πολλών, σε αντίθεση με τον εγγράματο π.χ. το μυθιστοριογράφο, που απομονώνεται κατά μία έννοια προκειμένου να δημιουργήσει, διεκδικώντας την ιδιοκτησία του παραγόμενου πολιτισμικού προϊόντος. Παρατηρείστε τους όρους που χρησιμοποιούνται εδώ: παραγόμενο πολιτισμικό προϊόν. Έξαφνα, η ιστόρηση και η τέχνη, μετατρέπονται σε αντικείμενα συνδιαλλαγής, σε εμπόρευμα. Στο όνομα μιας κακώς εννοούμενης αντικειμενικότητας, χάνεται η εναπόθεση πολλαπλών αφηγήσεων της πραγματικότητας και η συλλογική συνδημιουργία.

Η έμφαση στην καταγραφή της εμπειρίας ως μονόδρομο προς την εγκυρότητα αποτελεί γνώρισμα του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Ακόμα και η ψυχαγωγία ή τα ταξίδια, στερούνται εγκυρότητας και άρα του δικαιώματος να έχουν υπάρξει, εάν δεν έχουν καταγραφεί φωτογραφικά ή αλλιώς. Η γραπτή ή οπτικοακουστική μαρτυρία ταυτίζεται με τη μοναδική έγκυρη καταγραφή της ύπαρξης. Αντίθετα, “η εμπειρία έχει ξεπέσει σε αξία και συνεχίζει να πέφτει στο απύθμενο” (Benjamin, 1996:39). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Θυμάμαι τη δυσκολία μας να βρούμε τα υπέρ ή τα κατά της άλλης πλευράς όταν γράφαμε εκθέσεις επιχειρηματολόγησης στο σχολείο. Με όποια πλευρά κι αν είσαι θα πρέπει να σκεφτείς τα επιχειρήματα της άλλης, ίσως μάλιστα περισσότερο από τα επιχειρήματα της δικής σου πλευράς. Αυτή ήταν η προτροπή. «Μα γιατί να το κάνουμε αυτό; Τι νόημα έχει;» Ρωτούσαμε θυμωμένες τη φιλόλογο που αποδομούσε τα ισχνά αντεπιχειρήματά μας όταν τα παραθέταμε για να κάνουμε απλώς το καθήκον μας και αποκάλυπτε ανομολόγητες προθέσεις… «Για να μάθουμε να ακούμε, για να μάθουμε να σεβόμαστε το διαφορετικό, το αντίπαλο. « Δεν ήταν λίγες οι φορές που η «άλλη» πλευρά, παρέπαιε ή επαναλάμβανε κοινοτοπίες και αυτονόητα, χάνοντας σε δύναμη και πειθώ. Τι φορές όμως που το θέμα μάς έκαιγε έπαιρναν φωτιά οι τεκμηριώσεις και τα επιχειρήματα εκατέρωθεν και συχνά όχι μόνο εγκλωβισμένα σε ένα ασπρόμαυρο πλαίσιο. Αφήναμε τότε κατά μέρος τις κόλλες αναφοράς και πιάναμε την κουβέντα για τα καλά. Και η φιλόλογος χαμογελούσε και είχε το νου στο τιμόνι της κουβέντας για να μην παρεκτραπεί από την ουσία. Στο τέλος εκείνης της πρώτης χρονιάς στο λύκειο αρχίσαμε σιγά-σιγά να ψυλλιαζόμαστε τη σημασία του διαλόγου και της ανταλλαγής. Του σεβασμού των άλλων, της αλληλεπίδρασης των απόψεων και αντιλήψεών μας.

Η αίσθηση που έχω σήμερα είναι πώς ακόμα δεν έχουμε μάθει να κουβεντιάζουμε και πως η πιο μεγάλη μας δυσκολία, είναι να ακούσουμε την άλλη πλευρά, να της ανοίξουμε δρόμο να ξεδιπλωθεί. Και όχι τη μια άλλη πλευρά, αλλά τις πολλές και διαφορετικές άλλες πλευρές, και ιδανικά όλες τις πλευρές, τις φωνές, τις αποχρώσεις. Το πολύ να φτάσουμε μέχρι το δίλημμα, το σημείο που αβεβαιότητες και βεβαιότητες για ένα θέμα μετράνε περίπου ίσα στο ζύγι. Σπανίως γίνεται διάλογος με περίσκεψη και καθαρή ματιά για την ουσία. Λες και είμαστε κοινωνία «αναλφάβητη», απαίδευτη στο διάλογο και την ανταλλαγή. Και όταν ανοίξει ένα θέμα, τα υπέρ ή τα κατά, της μιας άποψης μεταμορφώνονται σε σαμουράι, γιγαντώνονται, θεριεύουν, μονοπωλούν το πεδίο, τις αντιλήψεις, τον τρόπο που βλέπουμε και καταλαβαίνουμε την πραγματικότητα. Το πολύ που φτάνουμε δηλαδή είναι μέχρι την άλλη όψη του νομίσματος, στο μαύρο το άσπρο, στο μέσα το έξω, στο αριστερά το δεξιά, στο καλό το κακό. Και όταν ακόμα υπάρχει βήμα, το κλίμα γίνεται πολεμικό και οι «αντίπαλοι» παίρνουν αμπάριζα για να επιβληθούν στην όποια αρένα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η προσέγγιση στο δρόμο (streetwork) αποτελεί μια μορφή κοινωνικής παρέμβασης, η οποία έχει σαν στόχο τη δημιουργία υποστηρικτικής σχέσης με ανθρώπους, που έχοντας βιώσει χρόνιο κοινωνικό αποκλεισμό, δε διαθέτουν πλέον πρόσβαση σε κοινωνικές δομές και θεσμούς. Έχει επίσης σα στόχο την ενδυνάμωση/ κινητοποίηση των ανθρώπων αυτών, ενώ την ίδια στιγμή οι ίδιες οι κοινωνικές δομές μέσω της δράσης τους αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη ως προς το ρόλο που διαδραματίζουν εντός των συνθηκών κοινωνικού αποκλεισμού και ως προς την αναπαραγωγή διακρίσεων εκ μέρους τους. Προγράμματα προσέγγισης στο δρόμο βρίσκει κανείς σε ολόκληρο τον κόσμο. Το καθένα παρουσιάζει τα δικά του χαρακτηριστικά, ανάλογα με το προφίλ του εκάστοτε πλαισίου (κάποια έχουν ακτιβιστικότερο χαρακτήρα, άλλα είναι πλήρως ενσωματωμένα στις επίσημες κοινωνικές δομές). Η πλειοψηφία των παρεμβάσεων στην Ελλάδα αφορά κατά κύριο λόγο χρήστες ουσιών, αστέγους, εκδιδόμενες/ους, παιδιά που εργάζονται στο δρόμο. Κανείς – προς το παρόν – δε φαίνεται να εστιάζει τη δράση του στην εργασία με νέους (αλλά και λιγότερο νέους) που θα κατατάσσονταν στην κατηγορία του «θύτη», αντί του «θύματος». Για παράδειγμα ομάδες νέων που παρουσιάζουν σοβαρές παραβατικές συμπεριφορές (για παράδειγμα ασκούν βία – ως οπαδοί ποδοσφαιρικών ομάδων, ως μέλη οργανώσεων με ρατσιστικό προσανατολισμό κ.ο.κ.). Η θέση αυτή αφενός αναπαράγει μια αντίληψη και στάση που κατά μία έννοια προάγει τη θυματοποίηση σε ό,τι αφορά την κατανόηση των κοινωνικών φαινομένων, αφετέρου «ξεπλένει» από τα χέρια μας τις ευθύνες όλων μας σε ό,τι αφορά τη συνειδητή ή μη συμμετοχή μας στη διαμόρφωση των συνθηκών εκείνων που ευνοούν την ανάπτυξη της βίας, δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την άσκηση βίας σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο.

Για να προχωρήσει κανείς ένα βήμα παραπέρα, έχει ν’ αναρωτηθεί τα εξής:

  • Ο δράστης ενός περιστατικού βίας είναι εξίσου θύμα της βίας που έχει ασκήσει και αν ναι, με ποιό τρόπο;
  • Οι θεσμοί και τα άτομα (δηλαδή οι πολίτες) κατά πόσο φέρουν ευθύνη για τα περιστατικά βίας που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη καθημερινότητα;
  • Ποιά είναι η σχέση θύτη – θύματος και ποιές είναι οι αμφισημίες που χαρακτηρίζουν κάθε «ρόλο»;

Όποια απάντηση κι αν δώσει κανείς στα παραπάνω ερωτήματα, έχει νόημα να προχωρήσουμε ως άτομα και ως κοινωνικά σύνολα σε μία συζήτηση ως προς το φαινόμενο της βίας.

Ως έναρξη ενός σχετικού προβληματισμού, ακολουθεί η συνοπτική περιγραφή ενός προγράμματος κοινωνικής παρέμβασης, το οποίο αφορούσε 200 νέους 12-18 ετών που εμπλέκονταν σε περιστατικά αυξημένης ρατσιστικής βίας (ως δράστες) στο Bermondsey του Νότιου Λονδίνου – όχι αποκλειστικά ‘λευκοί’ ή άντρες. Πρόκειται για το Bede Anti-Racist Detached Youth Project (1991-1993), το οποίο συντόνιζαν οι Aine Woods, Ray Barker και Santiago Kamara. Το 1997 η Stella Dadzie (που συμμετείχε ως εκπαιδεύτρια, σύμβουλος και ερευνήτρια) δημοσίευσε τη σχετική αναφορά με τίτλο «Blood, Sweat and Tears: A Report of the Bede Anti-Racist Detached Youth Work Project».

Γράφει η ίδια:

«Χρειάστηκε να περάσει ένας χρόνος περίπου, μέχρι η ομάδα να γίνει έστω κι ελάχιστα αποδεκτή από την κοινότητα – ένα χρόνο φραστικών κακοποιήσεων, απειλών και τον εμπρησμό των χώρων μας – δεν έγινε φυσικά αποδεκτή απ’ όλους, αλλά από αρκετούς. Τόσους ώστε να αντιλαμβάνεται κανείς τη διαφορά. Παραλήπτης όλης αυτής της οργής των νέων ήταν μια ομάδα τριών ατόμων: μια μικροκαμωμένη Ιρλανδέζα, ένας ακτιβιστής και πρώην μέλος του Εθνικού Μετώπου (Natioanal Front) κι ένας ψηλός μαύρος άντρας. Το τριετές πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από τον Εθνικό Οργανισμός Νεότητας, ενώ η ομάδα δραστηριοποιήθηκε σε μια περιοχή όπου οι ρατσιστικές επιθέσεις ήταν τόσο συνηθισμένες, ώστε όσοι ανήκαν σε εθνικές μειονότητες ή είχαν μαύρο δέρμα δεν τολμούσαν να ξεμυτίσουν από τα σπίτια τους τις νύχτες. Όλα ξεκίνησαν σε μια περίοδο όπου οι φόνοι των Stephen Lawrence – ενός μαύρου εφήβου ο οποίος στεκόταν στη στάση ενός λεωφορείου τη μέρα του φόνου – Rolan Adams και Rohit Duggal ήταν ακόμα «φρέσκοι» στο μυαλό των περισσοτέρων στη χώρα.

‘Η διαδικασία της γνωριμίας με αυτούς τους νέους ανθρώπους ήταν αργή και επώδυνη, αλλά σύντομα συνήθισαν να με βλέπουν στην περιοχή τους’ λέει η Woods.

Η ομάδα εργαζόταν εντατικά: συναντούσε κόσμο που εστίαζε στην εργασία με νέους (εμψυχωτές), επισκεπτόταν τα στέκια τους, ερχόταν σε συνδιαλλαγή με αστυνομικούς και κοινωνικούς λειτουργούς που γνώριζαν καλά τις συμμορίες της περιοχής και τους αργηγούς τους. Δεν αποτελεί καμμία ιδιαίτερη έκπληξη λοιπόν, το ότι η ομάδα έχει τόσο πολλές ιστορίες να αφηγηθεί.

‘Αφού καταφέραμε να εδραιωθούμε και να γίνουμε γνωστοί, στήσαμε ένα χώρο φιλοξενίας για γυναίκες-πρόσφυγες, λευκές και μαύρες’ αφηγείται η Woods. ‘Αλλά ένα Σαββατοκύριακο, όταν κανείς από μας δε βρισκόταν σε υπηρεσία, τηλεφώνησα στο γραφείο μου κατά τις οκτώ και μία μαύρη γυναίκα μου είπε: «Έλα γρήγορα, οι νεαροί εκτοξεύουν πέτρες στο κτίριο.» Την ικέτευσα να μην καλέσει την αστυνομία, πήρα τ’ αμάξι μου κι όταν έφτασα είδα 40 νέους άντρες, οι περισσότεροι γύρω στο 1,80 μ. ύψος, οι οποίοι κλωτσούσαν την πόρτα για να την σπάσουν, ουρλιάζοντας ρατσιστικά σχόλια και μουτζουρώνοντας όλους τους γύρω τοίχους με ρατσιστικά γκράφιτι.

‘Όταν τους είδα, πραγματικά έγινα έξαλλη. Αν και έχασα την ψυχραιμία μου όμως, ποτέ δεν έχασα τον αυτοέλεγχό μου. Καθώς προχωρούσα προς το κτίριο, παραμέριζαν μπροστά μου σα να ‘ταν η Ερυθρά Θάλασσα. Αν και μικροκαμωμένη, είχα δουλέψει πολύ σκληρά για να κερδίσω το σεβασμό τους. Ήταν φυσικά όλοι τους εκτός εαυτού, έχοντας καταναλώσει ένα σωρό ουσίες κι αλκοόλ’, αναφέρει.

Τελικά, οι γυναίκες κατάφεραν ν’ αφήσουν το κτίριο δίχως να τραυματιστεί καμιά τους. Και μέχρι να νυχτώσει για τα καλά, οι ίδιοι οι νέοι βοηθούσαν να καθαριστούν τα γκράφιτι από τους τοίχους. Τις επόμενες μέρες διαπραγματεύτηκαν όλοι από κοινού τους κανόνες εκείνους που θα έπρεπε να τηρούνται για να μπορούν να χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις του Bede συχνότερα.» Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

kormoi pou vlepoun

«Mind the World – New Maps for an Island Planet»

Το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, οι πλατείες του Αγ. Παντελεήμονα, της Αμερικής και της Αττικής αναφέρονται συχνά ως τόποι εκδήλωσης ρατσιστικών επιθέσεων της Χρυσής Αυγής σε μετανάστες, εκεί εντοπίζεται η παράνομη και απροκάλυπτη βία, το αντριλίκι, η εθνικοφροσύνη, η ομοφοβία και ο σεξισμός των «λεβεντόπαιδων», όπως τους αποκαλεί έγκριτη πρωινή εφημερίδα. Μάλιστα η κυρίαρχη αφήγηση χρησιμοποιεί την παρουσία μεταναστών ως την κύρια αιτία υποβάθμισης των παραπάνω περιοχών. Η κατασκευή του προβλήματος οδηγεί και στις πολιτικές επίλυσής του και έτσι η εξουσία «νομιμοποιεί» τον Ξένιο Δία και τις φαραωνικές πεζοδρομήσεις και αναπλάσεις, εκεί ακουμπά και η Χρυσή Αυγή.

Ωστόσο οι τόποι του ρατσισμού έχουν και άλλες διαστάσεις. Είναι περιοχές όπου η παρουσία των μεταναστών είναι ορατή: τα σώματα τους με το διαφορετικό χρώμα δέρματος συναντιόνται με τους «άσπρους» γηγενείς, τα ρούχα, η ομιλία και το φέρσιμο είναι διαφορετικά, τα ονόματα είναι ξενικά, το ίδιο και τα μαγαζιά. Η επιτέλεση αυτών των δραστηριοτήτων στο δημόσιο χώρο της πόλης τους κάνει ορατούς, ενώ την ίδια στιγμή είναι αόρατοι για τη δικαιοσύνη και για τα πιο στοιχειώδη δικαιώματα, ακόμη και για το δικαίωμα στη ζωή. Φανταστείτε τώρα για μια στιγμή τους μετανάστες και τις μετανάστριες σαν αόρατους/ες και ως προς τα σώματα αλλά υπαρκτούς/ες: να δουλεύουν σε υπόγειες σήραγγες για τους «επάνω», σε ειδικά φτιαγμένους χώρους παραγωγής και κατοικίας, κάτω από την επιφάνεια αλλά στο κέντρο της πόλης. Όπως στα κόμικς του Μπιλάλ την εποχή που οι κυρίαρχοι των πόλεων είχαν κεφάλι γερακιού και ατσάλινα χέρια και οι επιζώντες άνδρες και γυναίκες δουλεύουν γι’ αυτούς στα υπόγεια του μετρό που έχει καταστραφεί. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Το απόσπασμα που ακολουθεί, αλίευσα από το μπλογκ του Γιάννη Μακριδάκη. Παρόλο που δεν ασπάζομαι τη βεβαιότητα με την οποία δηλώνει πως «η ιστορία δεν αλλάζει» – ίσως επειδή πλέον φοβάμαι/ελπίζω πως δεν έχουμε και πολλά περιθώρια μη αλλαγής ή αλλιώς προσκόλλησης στους παλιούς, ‘καλούς’ τρόπους επιβίωσης, αλλά και διαβίωσης – αντιλαμβάνομαι την ανάγκη ν’ αναγνωρίσουμε τη δική μας ιστορία και ως ιστορία του Άλλου (και αντίστροφα). Κάτι τέτοιο θα καθιστούσε τον κόσμο μας πιο ανθρώπινο. Η άρνηση θέασης του Άλλου εντός μας, ισοδυναμεί με αποποίηση της ευθύνης που μας αναλογεί για την «τοξικότητα» των κόσμων που δημιουργούμε μέσα μας και γύρω μας.

“Στην αρχή, όταν επηγαίναμε, είχενε κύμα η θάλασσα κι εμείς θα ταξιδεύαμε με ψαρόβαρκες, με πανί και με κουπιά. Και περιμέναμε να καλμάρει λίγο η θάλασσα. Κι ερχόντανε οι γυναίκες και βάζανε εικόνες μέσα στη θάλασσα, να γαληνέψει η θάλασσα, να μπορέσομε να ταξιδέψομε. Όταν νύχτωσε, με τη βοήθεια του Θεού, εκάλμαρεν η θάλασσα και έρχονται έντεκα ψαρόβαρκες. Και φύγαμε κονβόι. Και ξεκινούμε κατά τις 9 η ώρα γιατί έπρεπε να νυχτώσει. Και πηγαίναμε κοντά κοντά στη Χίο, δηλαδή δεν πήγαμε αμέσως απέναντι προς την Τουρκία. Τα παράλια της Χίου ακολουθούσαμε. Εμείς είμαστε η τελευταία βάρκα. Καμιά εικοσαριά αθρώποι μέσα και τέσσερις στο κουπί. Εν τω μεταξύ η αδελφή μου, μωρό, το ‘χε τυλιγμένο σ’ ένα χράμι η μαμά μουκαι αυτό ζαλίστηκε, φαίνεται, με τη θάλασσα και άρχισε να κλαίει, να κλαίει γοερά και να φωνάζουνε μες στη βάρκα: “Πετάξτε το παιδί στη θάλασσα, θα μας πιάσουνε οι Γερμανοί”….

Εύχαρις Κοκκάλη Ακαβάλου

“Κανονίσαμε με έναν βαρκάρη από τα Θυμιανά να μας πάει απέναντι. Μας είπε λοιπόν μια συγκεκριμένη μέρα: “Ελάτε εδώ, στον Καρφά, στη μία η ώρα”, γιατί περνούσεν η Καταδίωξη “να ξεκινήσομε”….

Είμαστε εννιά άτομα μέσα σε μια βάρκα. Ξεκινήσαμε. Ό,τι είχαμε του το δώσαμε, τον επλερώσαμε. Κάτι λεφτά είχαμε μαζεμένα όλοι μαζί και του τα δώσαμε να μας πα. Ο πατέρας μου είχενε ένα σάκο στρατιωτικό και είχενε αγοράσει πέντ’ έξι κιλά σύκα και τα είχενε μέσα για να τα φάμε άμ έβγομε από κει. Δεν είχαμε τίποτ άλλο. Καλοκαίρι του 41 ήτανε. Ξεκινήσαμε να φύγομε. Σιγά σιγά επηγαίναμε. Η αδερφή μου, ήτανε έντεκα χρονώ, έβγαζε τα νερά από τη βάρκα από δω που ξεκινήσαμε μέχρι την Τουρκία. Σαν φτάσαμε πια στα μισά της διαδρομής, Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Fadi Yazigi – Συρία

Dia Al-Azzawi – Ιράκ

Ιράν, Ιράκ, Λίβανος, Αφγανιστάς, Αίγυπτος – οι εικόνες που γνωρίζουμε περιορισμένες και συχνά διαστρεβλωμένες. «Πες μου τι ζητάς να δεις να σου το δείξω». Η τέχνη κάθε τόπου όμως αφηγείται πολλαπλές πραγματικότητες… [Κάθε εικόνα αυτής της συνάρτησης συνοδεύεται από μουσική – αναζητήστε την!]

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Έχει ειπωθεί ότι η προφορική ιστορία επιτρέπει την ανάδυση της φωνής των «αφανών» στην ευρύτερη κοινωνική συνείδηση, σχηματίζοντας έτσι μια εναλλακτική αντίληψη του κόσμου και της πορείας του. Με την έννοια αυτή αποτελεί μια ριζοσπαστική προσέγγιση της ιστορικότητας.

Η έμφαση στις προφορικές αφηγήσεις δεν αποτελεί καινό υπό τον ήλιο αυτό. Χιλιετηρίδες ολόκληρες η ανθρωπότητα στηρίχθηκε στη μεταβίβαση της γνώσης από στόμα σε στόμα: θεραπευτικές προσεγγίσεις, έπη και μύθοι, μικρές και μεγάλες εξιστορήσεις, τεχνικές εφαρμογές κι ανακαλύψεις – ο κατάλογος είναι μακρύς.

Και κατά μία έννοια έρχεται [η προφορικότητα] τις τελευταίες δεκαετίες να επαναδιεκδικήσει το χώρο που της αναλογεί. Η πλειοψηφία του κόσμου θα αναφωνούσε ίσως εδώ scripta manem («τα γραπτά μένουν» στα λατινικά), υποστηρίζοντας έτσι τη σημασία της γραπτής καταγραφής. Οφείλει όμως να θέσει κανείς το ερώτημα: ποιός καταγράφει; Τί είδους ηγεμονία ορίζει τί αξίζει να καταγραφεί και τι όχι; (Για να είμαστε ακριβείς βέβαια, ένα παρόμοιο ερώτημα οφείλει να θέσει κανείς και ως προς τις προφορικές καταγραφές – ευτυχώς/δυστυχώς δεν υπάρχουν ‘εύκολες’ λύσεις.) Εάν στραφούμε άλλωστε προς τις υπάρχουσες ιστορικές γραπτές καταγραφές, σύντομα θα διαπιστώσουμε ότι η ιστορία – όπως έχει ειπωθεί άλλωστε – γράφεται από τους εκάστοτε νικητές. Οι καταγραφές αυτές ουδέποτε είναι αθώες.

Με εντυπωσίασε πριν χρόνια η ιστορική αφήγηση μιας φίλης Ιρανής ως προς την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας έτσι όπως την είχε διδαχθεί η ίδια (βλ. τις μάχες με τους Πέρσες). Τόσο η δική μου αντίληψη, όσο και η δική της ήταν εξίσου δόκιμες και – θα έλεγα – συμπληρωματικές, αλλά κάθε μία εξ αυτών διεκδικούσε την αποκλειστικότητα της ματιάς της. Τίποτε δεν είναι δεδομένο λοιπόν.

Δύσκολα ενσωματώνουμε τις αφηγήσεις (διότι δεν είναι μόνο μία, αλλά πολλαπλές) του Άλλου. Δεν διδασκόμαστε την ομορφιά της σχετικότητας και παράλληλα της μοναδικότητας του βιώματός μας. Κι επειδή τα συμφέροντα πίσω από τη δημιουργία μίας αφηγηματικής «γραμμής» είναι πολλαπλά, κάθε απόπειρα έκφρασης που διαφοροποιείται συνειδητά και με επίγνωση του ρόλου της είναι σημαντική.

Το κίνημα Occupy Wall Street από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, «γέννησε» μεταξύ άλλων κι ένα κίνημα προφορικής καταγραφής: το Occupy Oral History (διότι δύσκολα αποικιοκρατείται ο εκφερόμενος προφορικός λόγος). Μέσα από τις καταγραφές ατομικών βιωμάτων, επιχειρείται να δοθεί χώρος στις φωνές όσων δεν ακούγονται/ ακούστηκαν. Ένας από τους στόχους του εγχειρήματος, είναι η ανάκληση βιωμάτων αντίστασης και διαμαρτυρίας, προκειμένου να μπορέσουν να καταγραφούν οι ανάγκες των ανθρώπων σε συλλογικό επίπεδο και πέρα από τα «φίλτρα» των οργανωμένων θεσμών. Σε τι είδους αφηγήσεις θα μας οδηγήσει η προσπάθεια αυτή μένει να φανεί…

Πηγή: http://processwork.gr/blog/archives/3716 (αναδημοσίευση από ΤΑ ΝΕΑ)

Οι λέξεις είναι πράξεις

Πόσο ευσταθεί η «φιλελεύθερη» διάκριση ρατσιστικού λόγου και πράξης

της Βάσως Κιντή

Το ανέκδοτο με τα κουνούπια του Νείλου που τρώνε σπιτικό φαγητό με τόσους Αφρικανούς στην Ελλάδα, το οποίο αναπαρήγαγε η Βούλα Παπαχρήστου στο twitter με τα γνωστά αποτελέσματα, προκάλεσε πολλές συζητήσεις για το κατά πόσον ήταν όντως ρατσιστικό ώστε να δικαιολογεί τη βαριά τιμωρία της. Υποστηρίχθηκε ότι δεν υπάρχει τίποτε μειωτικό για τους Αφρικανούς στη συγκεκριμένη φράση, οπότε η τιμωρία ήταν αδικαιολόγητη.

Σε συνάφεια με το περιστατικό αυτό, ο Δ. Χριστόπουλος, σε κείμενό του στα «ΝΕΑ» (28/7/12) για την ποινικοποίηση του ρατσιστικού λόγου, διακρίνει μεταξύ λόγου και πράξης για να υποστηρίξει ότι σε μια δημοκρατία μπορεί καθένας να λέει «ό,τι ανατριχιαστικό θέλει» αλλά όταν ο ρατσιστικός λόγος γίνεται πράξη, με ηθική ή κυρίως με φυσική αυτουργία, πρέπει να τιμωρείται αμείλικτα.

Και στις δύο περιπτώσεις στο επίκεντρο βρίσκεται το νόημα και ο ρόλος των λέξεων.

Συνήθως θεωρούμε ότι οι λέξεις που όταν είναι γραπτές δεν είναι παρά υλικά σημάδια σε μια επιφάνεια (μελάνι στο χαρτί, χαράξεις σε μάρμαρο, ίχνη κιμωλίας στον πίνακα κ.λπ.) ή όταν είναι προφορικές δεν είναι παρά διαταραχές ηχητικών κυμάτων, έχουν ένα σταθερό νόημα το οποίο αποκτούν εάν συνδεθούν με ένα περιεχόμενο, μια έννοια, μια ιδέα που ορίζεται σε ένα λεξικό. Είναι σαν μια νοητική πνοή να ζωντανεύει τα νεκρά σημάδια των λέξεων. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Το παρακάτω κείμενο του Gabriel Garcia Marquez το βρήκα στο TVXS:

«Την τρίτη μέρα της βροχής είχαν σκοτώσει τόσα καβούρια μες το σπίτι, που ο Πελάγιο αναγκάστηκε να διασχίσει την πλημμυρισμένη μεσαυλή του για να τα πετάξει στην θάλασσα, γιατί το νεογέννητο αγόρι είχε περάσει όλη την νύχτα με δέκατα κι όλοι σκέφτονταν πως έφταιγε η δυσωδία. Απ’ την Τρίτη όλα ήταν θλιβερά. Ουρανός και θάλασσα είχαν γίνει ένα σταχτί πράγμα κι η άμμος της παραλίας, που τον Μάρτη στραφτάλιζε σαν φωτεινή σκόνη, είχε μεταβληθεί σε σούπα από λάσπη και σαπισμένα θαλασσινά.

Το μεσημέρι το φως ήταν τόσο αδύνατο που όταν ο Πελάγιο γύριζε στο σπίτι, αφού είχε πετάξει τα καβούρια, με δυσκολία διέκρινε τι ήταν αυτό που κουνιότανε και βόγκαγε στο βάθος της μεσαυλής. Χρειάστηκε να πλησιάσει πολύ κοντά για ν’ ανακαλύψει πως ήταν ένας γέρος πεσμένος μπρούμυτα μες την λασπουριά και παρόλες τις μεγάλες του προσπάθειες δε μπορούσε ν’ ανασηκωθεί γιατί τον εμπόδιζαν οι τεράστιες φτερούγες του.

Τρομαγμένος απ’ αυτόν τον εφιάλτη, ο Πελάγιο έτρεξε να βρει την Ελισένδα, την γυναίκα του, που έβαζε κομπρέσες στο άρρωστο μωρό και την πήγε στο βάθος της μεσαυλής. Περιεργάστηκαν κι οι δύο το πεσμένο κορμί με βουβή κατάπληξη. Ήταν ντυμένος σαν ζητιάνος. Μόλις και του ‘μεναν λίγες ξασπρισμένες τρίχες στο γυμνό κρανίο του και πολύ λίγα δόντια στο στόμα και αυτή η θλιβερή του εμφάνιση, σαν καταμουσκεμένος παπούλης, του ‘χε αφαιρέσει όλο το μεγαλείο. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Κάθε μορφή αφήγησης είναι εκ των πραγμάτων μονομερής. Αυτή ακριβώς η υποκειμενικότητα είναι που της χαρίζει τη μοναδικότητά της. Αρκεί να έχει κανείς την ανάλογη επίγνωση.

Το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Pangea Day επιδιώκει να παρουσιάσει τον κόσμο μέσα από τα μάτια του Άλλου.

Πλανήτης Γη

Κάθισα από περιέργεια τις προάλλες να δω από ποιές μεριές του κόσμου προέρχονται οι αναγνώστες/ριες αυτού του μπλογκ. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι δεν περιορίζονταν μόνο στην Ελλάδα, αλλά επεκτείνονταν κι αλλού! Ξεκινώντας από την ευρύτερη γειτονιά: Κύπρος, Τουρκία, Σερβία κι Ιταλία. Προχωρώντας λίγο πιο πέρα, εντός ευρωπαϊκών συνόρων: Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ισπανία, Βέλγιο, Ολλανδία, Ελβετία, Ισλανδία και Σουηδία. Στην Κεντρική Ασία: Πακιστάν. Στην Αφρική: Νότιος Αφρική. Κι ακόμη παραπέρα: Καναδάς, Βραζιλία, Αυστραλία και Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Αναρωτήθηκα ποιές να είναι οι δικές μου εσωτερικευμένες αφηγήσεις (και «αφηγήσεις») για κάθε έναν από τους τόπους αυτούς. Επιχείρησα λοιπόν να τις χαρτογραφήσω. Εννοείται ότι πρόκειται για μια υποκειμενική χαρτογράφηση και σίγουρα όχι υπό την έννοια της αντιπροσωπευτικότητας. Ακόμη κι εγώ η ίδια – πόσο μάλλον ένας τρίτος – σε μια άλλη στιγμή στο χώρο και το χρόνο, θα εστίαζα σε κάτι διαφορετικό. Το όνομα κάθε τόπου λοιπόν συνδέεται και με κάτι συγκεκριμένο. Θα τον εξερευνήσετε με ένα ‘κλικ’…

Μια άλλη μορφή συνύπαρξης – τις χρειαζόμαστε αυτές τις εικόνες συνύπαρξης των διαφορετικών πλευρών του εαυτού μας (διότι τι άλλο είναι ο Άλλος πέρα από μία καταδική μου πλευρά, έστω κι αν αρνούμαι να το αναγνωρίσω και τί άλλο είμαι εγώ πέρα από μία πλευρά του Άλλου;), όσο οι πολώσεις βαθαίνουν.

Μουσική από την ταινία Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul του Fatih Akin, η οποία έχει προβληθεί και στην Ελλάδα με τον τίτλο «Ο Ήχος της Πόλης». Εδώ με την Brenna McCrimmon και τον Baba Zula. «[…] Αν ήμουν γλάρος και πετούσα στις ανοιχτές θάλασσες, θ’ άνοιγα τα φτερά μου στον άνεμο, με κάθε χτύπο των φτερών μου, θα κατευθυνόμουν τριαντάφυλλό μου εκεί που ανατέλει ο ήλιος […].»

Μια φορά κι ένα καιρό ήταν Κάποιος, μια φορά κι ένα καιρό ήταν ο Άλλος…

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση από το http://www.all4fun.gr/various/articles/artists-point-of-view/3454-2012-05-03-13-45-45.html:


allosΞημερώνει στην Αθήνα… η πόλη αρχίζει να φοράει τα φωτεινά της αλλά εδώ και μέρες κάτι με βασανίζει. Μια σκέψη τριγυρίζει το κεφάλι μου και δεν μπορεί να ξεκολλήσει με τίποτα. Προσπαθώ να την βγάλω από μέσα μου αλλά είναι αδύνατον.Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την ιστορία των αλλοδαπών εργατών, απεργών πείνας, στο κτήριο της Νομικής Αθηνών και έπειτα στην Υπατεία. Εκεί ακούσαμε για πρώτη φορά να γίνεται εκτενής αναφορά στον όρο “υγειονομική βόμβα”. Ένας χαρακτηρισμός τόσο κενός, αλλά συνάμα αρκετά δυνατός, ώστε να εντυπωθεί με το πρώτο άκουσμα μέσα μας.Είχε ξεκινήσει από πολύ νωρίς, και με πολύ πιο ύπουλους τρόπους. Ήταν όμως εκείνη ακριβώς τη στιγμή που έγινε κατανοητό πως ένας νέος “εχθρός” γεννιέται (ή αν θέλετε ξανάρχεται σε πρώτο πλάνο). Και το όνομά του; “Ο ξένος”, “ο μετανάστης”, “ο άλλος” (κάποιοι βιάστηκαν να θυμηθούν το “λαθρομετανάστης”, όρος που εμπίπτει πολλαπλά όπως μας ενημερώνει και ο Β. Σωτηρόπουλος http://elawyer.blogspot.com/2012/04/blog-post.html). Δεν είναι όμως αυτό το θέμα που με βασανίζει. Ο προβληματισμός μου έχει να κάνει με το θέμα του… Άλλου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΦΩΝΗ ΕΚ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

...ας αναλογιστούμε λίγο την έννοιας της φωνής (είτε γραπτής, είτε προφορικής) - φύεται στο φως ή μάλλον φως και φωνή ριζώνουν στο ένα και ίδιο 'φω'... έτσι δια-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω κάτι προσεγγίζοντάς το από διαφορετικά σημεία θέασης, ενώ συμ-φωνώ σημαίνει ότι φωτίζω ένα θέμα από συμπληρωματικά σημεία θέασης... όπως και να 'χει, εν αρχή είν' η φωνή... δηλαδή το φως!

(ΕΞ)ΥΦΑΙΝΟΝΤΑΣ…

ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ

Γη Ινδία Τίνα Λυ. Τίνα Λυγδοπούλου άνθρωποι άνθρωπος άνοιξη έρωτας ήλιος αγάπη αλλαγές αναζήτηση αυτογνωσία αυτόχθονες αφήγηση αφήγηση παραμυθιών βίντεο βιβλιοπωλείο Περιπλανήσεις βροχή γυναίκες δάσος δέντρα δημιουργικότητα διαφορετικές ματιές δύναμη εαυτός εκπαίδευση ελευθερία εξιστόρηση εποχές ζωή ζωή & θάνατος ζωγραφική ζώα η τέχνη ως μέσο κοινωνικής-πολιτισμικής εμψύχωσης θάλασσα ιστορίες κείμενα κινούμενα σχέδια κοινωνικές αφηγήσεις κοινωνικές ταυτότητες κόσμος λαϊκά παραμύθια μαγικά παραμύθια μετανάστες & πρόσφυγες μουσική μύθοι νερό ντοκυμαντέρ νύχτα ο Άλλος ουρανός παιδιά παραμύθια παραμύθια σοφίας ποίηση πουλιά προφορική αφήγηση πόλη σκοτάδι & φως στερεότυπα συνύπαρξη σχέσεις σχέση φυσικού-κοινωνικού περιβάλλοντος σύμπαν ταινίες μικρού μήκους τροφή για το νου & την καρδιά φεγγάρι φωτογραφία φύλο φύση χειμώνας χορός ψυχή όνειρα

ΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ…

Αν θέλεις να λαμβάνεις ειδοποίηση μέσω ηλ. ταχυδρομείου, κάθε φορά που αναρτούμε νέο κείμενο, συμπλήρωσε τη διεύθυνσή σου εδώ.

Σπόροι στην Πόλη

Ομάδες φύλαξης και καλλιέργειας των παραδοσιακών σπόρων στην Αττική - μας ενώνει η αγάπη και η φροντίδα μας για το σπόρο: το σπόρο ως πηγή ζωής και ως κοινό αγαθό και όχι ως πατενταρισμένο προϊόν προς εμπορική εκμετάλλευση.

Bealtaine Cottage ~ Home of Goddess Permaculture and Earth Healing

Colette O'Neill, Innovator of Goddess Permaculture ~Plantswoman ~ Teacher ~ Writer and Photographer

δρυάδες

δίκτυο σποροπαραγωγής για τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών

ecologicalfeminism

Just another WordPress.com site

Les Sentiers de l’Utopie | Paths Through Utopia

A 7 month journey through Europe in search of Utopian ways of living despite capitalism.

Living in Circles - the blog

Towards a permanent, regenerative culture

Άλφα Κενταύρου Β

Άλφα Κενταύρου Β... επειδή κάποιες φορές ονειρευόμαστε και ταξιδεύουμε

Άλφα Κενταύρου Α

1ο Δ.Σ.Μελισσίων Τάξη Α1

Mataroa Research Network

Mataroa Research Network for a new Mediterranean Imaginary - Δίκτυο Έρευνας για ένα νέο Μεσογειακό Φαντασιακό - شبكة بحث (البحر الابيض) المتوسط - Yeni Akdeniz Hayali için Araştırma Ağı - Red de Investigación de un nuevo imaginario Mediterráneo - Rete di ricerca per un nuovo immaginario del Mediterraneo - Rrjeti Studim për një imagjinare të ri mesdhetar - Xarxa d'Investigació d'un nou imaginari Mediterrani - Réseau de recherche pour un nouvel imaginaire méditerranéen - Истраживачка мрежа за нову Медитерана имагинарног - רשת מחקר לדמיוני ים תיכוני חדש

The Herbarium

Blog for Traditional Herbalists in Times of Transition

A Grimm Project

242 fairy tales, 242 writing prompts.

Λάσπη στ' αστέρια

...ρεπορτάζ απο τη φύση (και όχι μόνο)

rationalinsurgent

Dedicated to spreading knowledge about nonviolent resistance

Το Σχολικό Δίκτυο των Ορέων

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΤΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Backstrap Weaving

My weaving , my indigenous teachers, my inspiration, tutorials and more........

Indigenize!

Rekindle Your Wild Joy and sense of deep Belonging through spiritual ecopsychology and the arts, incl. bioregional awareness, animistic perspectives, strategies for simple living, & low/no-tech DIY fun.

The Eldrum Tree

Join us under the Eldrum Tree! Plant lore, Herbal Shenanigans, Crafts, Creations and Writings on Nature.

Sommerzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Frühlingszeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Winterzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

Herbstzeit

Geschichten, Märchen und Gedichte

the slow mood movement

resisting the buying and selling of "fast moods"

Global Network on Sustainability and Education

community to cope with climate change by means of education

Deep Green Permaculture

Connecting People to Nature, Empowering People to Live Sustainably

PermaculturePower

Spreading the permaculture word - Create your own environment!

the GrowYourFood blog

Plant A Seed. Grow Organic. Eat What You Grow.

Folklore and Fairytales

Folkore, Fairy Tales, Myths and Legends from Around the World

Urban Botany

Just another WordPress.com site

Beginner's Guide to Sailing

Everything you need to know before you set sail

Radical Botany

Restoring the connection between native plants and humans

ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ

πουλάκια είν' και κελαηδούν, πουλάκια είν' και λένε............................ Γίνε ΕΚΔΟΤΗΣ του εαυτού σου (εκδώσου, καλέ! νταβατζήδες θέλεις;)

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και... όλα τα άλλα

ΦΑΣΟΥΛΙ

Δίκτυο Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης

Συλλογικοί λαχανόκηποι

η επανάσταση της Γης και του ανθρώπου

Maze Dojo

Hand Drawn Mazes - see more at www.mazedojo.com

Ποίηση στη σκάλα

υπομονή για τον καιρό του θερισμού ||____||

Art Passions

Fairy tales are the myths we live by

Whispering Earth

Nature patiently waits and we have only to turn back to her to find relief from our suffering - Dr Bach